Thư xin lỗi thầy cô chỉ có tác dụng khi nó gọi đúng tên việc mình đã làm, không bào chữa, và không đòi thầy cô phải tha thứ. Một lá thư nói "em xin lỗi vì những lỗi lầm đã qua" thì thầy cô không biết bạn đang nói về chuyện gì. Một lá thư nói "em xin lỗi vì hôm đó đã đóng sầm cửa lớp khi cô đang nói" thì thầy cô biết ngay bạn đã nghĩ kỹ.
Thư này dùng được cho hai hoàn cảnh: học trò đang học muốn xin lỗi về một chuyện vừa xảy ra, và người đã ra trường nhiều năm vẫn day dứt vì một chuyện cũ. Bài có các bước viết, thư mẫu trọn vẹn, đoạn thay thế cho những lỗi hay gặp, và cách lồng lời xin lỗi vào thư cảm ơn dịp 20/11 mà không làm hỏng không khí ngày lễ.
Một lời xin lỗi thật cần bốn thứ
Gọi đúng tên việc đã làm. Nói cụ thể: hôm nào, ở đâu, bạn đã nói gì hay làm gì. Không dùng những chữ che đi như "những chuyện không hay", "sự thiếu suy nghĩ". Thầy cô cần biết bạn nhớ rõ.
Thừa nhận nó đã ảnh hưởng tới thầy cô. Bạn đã làm thầy cô mất mặt trước lớp, bị nhà trường hỏi, hay buồn suốt mấy hôm. Nói ra điều đó cho thấy bạn đã đứng ở chỗ của thầy cô mà nhìn lại.
Không bào chữa, không kéo người khác vào. Hoàn cảnh lúc đó có thể thật, chẳng hạn bạn đang có chuyện ở nhà, nhưng đặt nó vào thư xin lỗi sẽ thành giải thích. Nếu cần, nhắc một câu ngắn ở cuối, không đặt ngay sau lời xin lỗi. Và đừng viết "cả lớp cũng thế".
Nói điều bạn đã hoặc sẽ làm khác đi. Không phải lời hứa to, mà một thay đổi có thể nhìn thấy: em đã học cách đợi tới cuối giờ mới hỏi, em không còn đùa kiểu đó nữa. Với người đã ra trường, có thể kể bạn đã sống khác đi ra sao.
Các bước viết thư xin lỗi
Thư xin lỗi khó viết vì cảm giác ngượng. Chia ra từng bước sẽ dễ hơn:
- Viết riêng ra giấy nháp, thật trung thực, chuyện đã xảy ra như bạn nhớ. Không ai đọc bản này, nên đừng tô vẽ.
- Gạch bỏ mọi câu giải thích vì sao bạn làm thế. Giữ lại một câu nếu thật cần thiết.
- Viết câu xin lỗi chính, ngắn, đặt ở đoạn thứ hai, ngay sau lời gọi và tự giới thiệu. Đừng để người đọc phải đọc nửa trang mới biết thư viết để làm gì.
- Viết đoạn về điều thầy cô đã làm sau chuyện đó, nếu có: thầy không phạt nặng, cô vẫn chấm bài công bằng, cô vẫn chào bạn mỗi sáng. Phần này thường là lý do bạn day dứt.
- Kết bằng lời cảm ơn và lời chúc, không kết bằng "mong thầy tha thứ cho em". Tha thứ là quyền của thầy cô; bạn chỉ cần nói điều mình muốn nói.
- Để thư qua một đêm, đọc lại. Nếu có câu nào nghe giống tự trách quá mức để được an ủi, bỏ đi.
Thư xin lỗi nên viết tay và đưa tận tay nếu bạn còn học. Nếu thấy quá ngượng khi đưa, đặt thư lên bàn giáo viên trước giờ học hoặc nhờ một bạn đưa giúp, nhưng đừng gửi nặc danh. Lời xin lỗi không ký tên thì không phải lời xin lỗi.
Thư mẫu trọn vẹn: học sinh lớp 11 xin lỗi cô chủ nhiệm
Thư dưới đây viết theo giọng một nữ sinh lớp 11, xin lỗi vì đã cãi lại cô trước lớp trong buổi sinh hoạt. Tên và chi tiết là giả định.
Cô Nga kính mến,
Em là Diệp, lớp 11A4. Em viết thư này để xin lỗi cô về chuyện sáng thứ Hai tuần trước.
Trong giờ sinh hoạt, khi cô nhắc em về chuyện đi học muộn ba buổi, em đã đứng dậy nói to rằng cô chỉ biết bắt lỗi em, rồi nói thêm một câu mà em không muốn viết lại ở đây. Cả lớp im lặng. Cô không nói gì, chỉ bảo em ngồi xuống. Em biết hôm đó em đã làm cô mất mặt trước ba mươi tám bạn, trong lớp cô chủ nhiệm.
Điều làm em nghĩ nhiều nhất là những ngày sau đó. Cô không báo phụ huynh, không viết vào sổ đầu bài. Sáng thứ Tư cô vẫn hỏi em đã ăn sáng chưa như mọi hôm. Em đã chờ cô phạt, và việc cô không phạt làm em thấy khó chịu hơn cả bị phạt.
Em không định giải thích dài, nhưng em muốn cô biết em đi muộn vì mấy tuần nay em phải đưa em trai đi học thay mẹ. Đó không phải lý do để em nói như hôm ấy. Lẽ ra em nên nói với cô từ đầu, chứ không phải để cô nhắc rồi bùng lên.
Từ tuần này em đã nhờ bà đưa em trai đi được hai buổi, các buổi còn lại em dậy sớm hơn. Em cũng sẽ tự đứng lên xin lỗi cô trước lớp trong giờ sinh hoạt tới, nếu cô đồng ý, vì em đã nói câu đó trước lớp thì cũng nên xin lỗi trước lớp.
Em cảm ơn cô vì đã không phạt em, và vì đã hỏi em câu hỏi buổi sáng hôm thứ Tư. Em chúc cô khoẻ, và mong cô tin rằng chuyện hôm đó sẽ không lặp lại.
Học trò của cô,
Diệp, 11A4
Thư khoảng bốn trăm hai mươi chữ. Lời xin lỗi đến ngay đoạn đầu, lý do chỉ nhắc một lần và tự gạt đi, có một việc làm cụ thể để sửa, và lời đề nghị xin lỗi công khai cho cân với lỗi công khai.
Đoạn thay thế cho những lỗi hay gặp
Thay đoạn thứ hai và thứ ba của thư mẫu bằng đoạn hợp với chuyện của bạn:
- Nói dối thầy cô. Em xin lỗi thầy vì đã nói với thầy rằng em quên vở ở nhà, trong khi thật ra em chưa làm bài. Thầy tin em và cho em nộp bù. Chính vì thầy tin, em thấy mình đã lấy đi của thầy một điều quý hơn một bài tập.
- Nói xấu thầy cô sau lưng. Em xin lỗi cô vì những câu em đã viết về cô trong nhóm nhắn tin của lớp. Em biết cô đã đọc được. Em đã viết khi đang bực vì điểm kiểm tra, và em đã sai cả về điều em viết lẫn cách em viết.
- Chuyện cũ sau nhiều năm. Mười lăm năm trước, em là một trong những đứa đặt biệt danh cho thầy và vẽ lên bảng trước giờ thầy vào lớp. Thầy lau bảng, không hỏi ai vẽ, rồi dạy bình thường. Em đã quên chuyện đó nhiều năm, cho tới hôm con em đi học về kể bạn vẽ cô giáo lên bảng.
Với lỗi đã lâu, đừng mở thư bằng "chắc thầy không nhớ đâu". Có thể thầy cô không nhớ, nhưng cũng có thể thầy cô nhớ rất rõ. Cứ kể như thể thầy cô nhớ.
Lồng lời xin lỗi vào thư cảm ơn 20/11
Nhiều học trò chọn dịp 20/11 để xin lỗi vì đó là lúc có lý do tự nhiên để viết. Cách làm này được, nhưng cần giữ cân bằng: thư vẫn là thư cảm ơn, lời xin lỗi là một đoạn trong đó, không chiếm cả lá thư. Đặt đoạn xin lỗi ở giữa, sau phần kỷ niệm và trước phần chúc.
Ví dụ đoạn giữa: Nhân lá thư này em cũng muốn xin lỗi thầy về buổi kiểm tra tháng Mười, khi em quay bài và thầy bắt gặp. Thầy chỉ thu bài và cho em làm lại vào giờ ra chơi, không báo về nhà. Em đã ngồi làm bài đó một mình trong lớp trống, và em hiểu thầy muốn em tự đối diện với chuyện đó. Em cảm ơn thầy vì cách thầy xử lý.
Nếu lỗi nặng, chẳng hạn bạn đã khiến thầy cô bị kỷ luật hoặc bị phụ huynh khiếu nại, đừng gói vào thư 20/11. Viết một lá thư riêng, vào một ngày bình thường, để lời xin lỗi có trọng lượng riêng của nó. Ngày lễ đông người, lá thư nặng nề dễ bị đọc vội hoặc làm thầy cô buồn giữa lúc đang vui.
Còn nếu bạn chỉ muốn nhắc một chuyện nghịch ngợm nhỏ đã qua, viết nhẹ, có chút tự trào, để thầy cô đọc thấy buồn cười hơn là buồn.
Khi không còn gửi được thư tới thầy cô
Có những lời xin lỗi đến quá muộn: thầy cô đã chuyển đi không rõ nơi, hoặc đã mất. Nhiều người vì thế mà mang chuyện cũ theo rất lâu. Lá thư vẫn nên được viết, chỉ là người nhận sẽ khác.
Nếu thầy cô đã mất, bạn có thể viết cho gia đình thầy cô, kể ngắn chuyện cũ và nói rằng thầy cô đã đối xử với bạn tử tế hơn bạn đáng được nhận. Người nhà thường trân trọng những lá thư như thế, vì nó cho họ thấy thêm một phần đời của người thân. Viết nhẹ, không kể chi tiết nặng nề, và đừng mong gia đình phải đáp lại.
Nếu không tìm được thầy cô, hãy viết lá thư ấy ra giấy, như thể sẽ gửi. Đọc lại, rồi giữ lại. Nhiều người kể rằng chỉ việc gọi đúng tên điều mình đã làm, trên giấy, đã giúp họ đặt chuyện cũ xuống. Bạn cũng có thể chuyển lời xin lỗi thành một việc làm: đối xử tử tế hơn với một thầy cô của con mình, hoặc nói lời cảm ơn kịp thời với người đang dạy bạn bây giờ.
Mẫu một đoạn gửi gia đình: Cháu là học trò cũ của thầy, khoá ra trường cách đây đã lâu. Ngày ấy cháu từng làm thầy buồn vì một chuyện mà cháu vẫn nhớ. Thầy đã không trách, chỉ bảo cháu sống cho tử tế. Cháu viết thư này để gia đình biết thầy đã dạy cháu điều đó.
Câu nên tránh trong thư xin lỗi thầy cô
Một số câu viết ra tưởng là xin lỗi, nhưng đọc lên lại thành đổ lỗi, đòi hỏi hay tự thương mình. Đối chiếu để tránh:
| Câu nên tránh | Vấn đề | Viết lại |
|---|---|---|
| "Em xin lỗi nếu em đã làm cô buồn." | Chữ "nếu" làm như chưa chắc có lỗi | "Em xin lỗi vì đã làm cô buồn." |
| "Em xin lỗi, nhưng lúc đó cô cũng nói hơi nặng." | Xin lỗi kèm điều kiện | Bỏ vế sau |
| "Mong thầy tha thứ, nếu không em sẽ day dứt suốt đời." | Đặt gánh nặng lên thầy cô | "Em chỉ mong thầy biết em đã nghĩ lại." |
| "Em là đứa học trò tồi tệ nhất." | Tự hạ mình để được an ủi | Nói đúng việc, không phán xét cả con người |
| "Cả lớp ai cũng làm vậy." | Kéo người khác vào | Chỉ nói phần của mình |
Đọc lại thư và đếm: số câu nói về việc bạn đã làm và ảnh hưởng của nó phải nhiều hơn số câu nói về cảm giác của bạn. Thư xin lỗi là để người nhận thấy được thấu hiểu, không phải để người viết thấy nhẹ lòng.
Câu hỏi thường gặp
Thầy cô không phản hồi thư xin lỗi thì nên làm gì?
Không làm gì thêm cả. Thầy cô có thể cần thời gian, hoặc đã nhận và chọn im lặng. Hãy tiếp tục cư xử đúng mực trong lớp; thay đổi của bạn là câu trả lời rõ hơn mọi lá thư thứ hai.
Có nên xin lỗi thầy cô trực tiếp thay vì viết thư không?
Nếu bạn nói được, hãy nói trực tiếp vài câu, rồi đưa thư sau. Lời nói trực tiếp cho thấy can đảm, lá thư cho thầy cô thứ để đọc lại. Nếu quá ngượng, thư trước rồi nói sau cũng được.
Đã ra trường lâu rồi, xin lỗi thầy cô có còn ý nghĩa không?
Có, nhiều khi còn ý nghĩa hơn. Thầy cô sẽ thấy học trò đã đủ trưởng thành để nhìn lại. Hãy kể ngắn gọn bạn đã sống khác đi thế nào, đừng chỉ dừng ở lời xin lỗi.
Thư xin lỗi có cần phụ huynh ký cùng không?
Không cần, trừ khi nhà trường yêu cầu bản kiểm điểm. Thư xin lỗi riêng là lời của chính bạn; có chữ ký phụ huynh dễ biến nó thành văn bản bắt buộc. Nếu bố mẹ muốn xin lỗi, bố mẹ viết thư riêng.
Cả lớp làm thầy cô buồn thì có nên viết thư chung không?
Nên có một lá thư chung do lớp trưởng viết, nhưng mỗi bạn ký tên bằng tay. Bạn nào có phần lỗi riêng lớn hơn thì nên viết thêm vài dòng riêng, không nấp sau thư của cả lớp.
Thư xin lỗi thầy cô có nên kèm quà không?
Không nên. Quà kèm theo dễ làm lời xin lỗi thành như đền bù. Nếu muốn, một bông hoa nhỏ hoặc một tấm thiệp tự làm là đủ, còn phần chính vẫn là những gì bạn viết.