Lời cảm ơn thầy dạy võ nên ngắn, đi kèm lễ chào đúng nếp võ đường, và nhắc tới tính kỷ luật hay sự tự chủ thầy rèn cho bạn chứ không chỉ đòn thế. Người dạy võ coi trọng cái lễ hơn lời hay; một cái cúi chào đúng lúc kèm hai câu nói thật được quý hơn một lá thư dài.
Bài này đi qua những dịp hay gặp: lên đai, kết thúc khoá, sau một trận đấu, rời võ đường vì học hay việc, và khi quay lại sau nhiều năm. Có mẫu cho võ sinh trẻ, phụ huynh của các em nhỏ, người lớn tập võ, cùng cách xưng hô cho đúng từng võ đường.
Lễ võ đường và cách xưng hô
Mỗi môn võ, mỗi võ đường có nếp riêng: có nơi gọi thầy, có nơi gọi võ sư, sư phụ, huấn luyện viên, có nơi học trò lớn gọi là anh chị. Nguyên tắc đơn giản là gọi đúng như bạn vẫn gọi trong buổi tập. Đừng đổi sang cách gọi trịnh trọng hơn chỉ vì đang cảm ơn, nghe sẽ lạ tai.
Lời cảm ơn trong võ đường thường đi kèm động tác. Trước khi nói, cúi chào theo kiểu của môn võ bạn học. Nói xong, chào lần nữa. Nếu đang trong buổi lễ lên đai đông người, phần nói chỉ một hai câu; phần dài để dành khi gặp riêng thầy sau buổi.
Người dạy võ cũng đặc biệt nhạy với lời khoe khoang. Một câu như “nhờ thầy mà con đánh thắng hết bạn cùng lớp” sẽ làm thầy nhíu mày, vì điều đầu tiên võ đường dạy là không dùng võ để hơn người. Lời cảm ơn hay nhất là cho thầy thấy bạn đã học được sự tự chủ: biết nhịn, biết tránh, biết đứng vững.
Nếu thầy đã lớn tuổi, đứng thấp hơn thầy một chút khi nói, hai tay để trước người hoặc theo thế chào của môn. Những chi tiết nhỏ ấy là một phần của lời cảm ơn, đôi khi được thầy để ý hơn cả lời nói.
Mẫu khi lên đai hoặc kết thúc khoá
Ngày lên đai là ngày võ sinh dễ xúc động nhất. Chọn một câu ngắn để nói ngay sau khi nhận đai, rồi một lời nhắn riêng tối hôm đó.
- Nói ngay sau khi nhận đai: Con cảm ơn thầy. Con hứa giữ đúng lễ võ đường.
- Nói riêng sau buổi lễ: Thầy ơi, hai năm trước con vào võ đường vì bị bạn bắt nạt. Thầy không dạy con đánh lại, thầy dạy con đứng thẳng và nhìn thẳng. Từ đó không ai bắt nạt con nữa mà con chưa phải ra đòn lần nào. Con cảm ơn thầy.
- Võ sinh lớn, lên đai đen: Thưa thầy, tám năm tập với thầy, con học được đòn thế, nhưng thứ con giữ nhiều nhất là thói quen dậy sớm và không bỏ buổi. Con xin nhận đai này như một lời hứa sẽ tiếp tục tập và giúp các em mới vào.
- Tin nhắn tối hôm lên đai: Thầy ơi, tối nay con treo cái đai cũ lên tường cạnh cái mới. Nhìn hai cái con nhớ những buổi thầy bắt đứng tấn tới run chân. Con cảm ơn thầy đã không cho con bỏ.
Để ý mẫu nào cũng gắn lời cảm ơn với một lời hứa về cách cư xử. Với người dạy võ, đó là phần quan trọng nhất của lời cảm ơn, nặng hơn cả việc khen thầy giỏi.
Phụ huynh và người lớn tập võ: mỗi vai một điều để nói
Không phải ai cảm ơn thầy dạy võ cũng là võ sinh trẻ. Bảng dưới gợi ý điều nên nhắc và một câu mẫu cho từng vai.
| Người nói | Nên nhắc điều gì | Câu mẫu |
|---|---|---|
| Phụ huynh có con nhút nhát | Sự thay đổi của con ở nhà, ở trường | Cảm ơn thầy. Từ khi học võ, cháu dám giơ tay phát biểu ở lớp, chuyện mà ba năm nay cô giáo nhắc mãi không được. |
| Phụ huynh có con hiếu động | Con biết tự chủ, biết giữ lễ | Cảm ơn thầy đã dạy cháu cúi chào trước và sau mỗi buổi. Ở nhà cháu bắt đầu biết chào ông bà mà không cần nhắc. |
| Người lớn tập tự vệ | Sự tự tin, sức khoẻ, cách xử lý tình huống | Cảm ơn thầy. Một năm tập, em không còn sợ đi về khuya, và điều thầy dạy đầu tiên là tránh xung đột, em nhớ kỹ nhất. |
| Người lớn tuổi tập dưỡng sinh, thái cực | Sức khoẻ, giấc ngủ, nhóm bạn tập | Cảm ơn thầy. Tập với thầy được nửa năm, sáng nào mình cũng dậy đúng giờ, đêm ngủ sâu hơn, lại có thêm một nhóm bạn già cùng tập. |
Phụ huynh nên nói lời cảm ơn khi con có mặt. Trẻ nghe bố mẹ cảm ơn thầy vì sự thay đổi của mình sẽ hiểu võ đường dạy mình điều gì, mà không cần ai giảng.
Sau một trận đấu, thắng hay thua
Võ sinh đi thi đấu, dù giải phong trào hay giải lớn, đều có thầy đứng ở góc đài hay mép thảm. Lời cảm ơn sau trận nên nói ngay khi xuống thảm, ngắn, rồi để dành phần dài cho buổi tập kế tiếp.
- Sau trận thắng: Con cảm ơn thầy. Hiệp hai con định lao lên, nghe thầy hô giữ khoảng cách con mới bình tĩnh lại. Trận này là của thầy với con.
- Sau trận thua: Thầy ơi, con thua vì con nóng, không phải vì thầy dạy thiếu. Con cảm ơn thầy đã đứng ở góc đài tới giây cuối. Thứ Hai con xin tập lại phần phòng thủ.
- Khi bị chấn thương trong trận: Thầy ơi, chân con đỡ rồi. Con cảm ơn thầy hôm đó dừng trận cho con, dù con còn muốn đánh tiếp. Giờ con hiểu vì sao thầy dặn biết dừng cũng là một phần của võ.
- Phụ huynh nhắn sau giải đầu tiên của con: Cảm ơn thầy đã ở cạnh cháu cả ngày hôm qua. Thắng thua cháu chưa hiểu hết, nhưng cháu về nhà kể mãi chuyện thầy dặn cúi chào đối thủ trước và sau trận.
Với các em nhỏ, đừng biến lời cảm ơn thầy thành chuyện huy chương. Điều thầy muốn nghe là con đã giữ lễ, đã bình tĩnh, đã không bỏ cuộc giữa chừng.
Khi rời võ đường và khi quay lại sau nhiều năm
Võ sinh rời võ đường vì nhiều lẽ: lên thành phố học, đi làm xa, chấn thương, hay đơn giản là không còn thời gian. Dù lý do gì, nên đến chào thầy một buổi, không chỉ nhắn tin. Mang theo bộ võ phục đã giặt sạch nếu là đồ của võ đường, và nói vài câu:
Thưa thầy, từ tháng sau con lên thành phố học nên phải thôi tập. Con xin phép thầy. Sáu năm ở đây cho con sức khoẻ và cái tính không bỏ cuộc. Con sẽ tìm chỗ tập tiếp, và về quê dịp nào con xin ghé võ đường.
Quay lại sau nhiều năm là dịp thầy vui nhất. Lúc đó lời cảm ơn có thể kể chuyện đời: Thầy ơi, con là Khánh, học thầy hồi lớp sáu. Giờ con làm kỹ sư công trình, công việc nhiều áp lực, nhưng lúc nào căng con vẫn đứng thở như thầy dạy hồi khởi động. Con về thăm thầy và xin đứng tập một buổi với các em.
Nếu thầy đã nghỉ dạy hay võ đường đã đóng, tìm đến nhà thăm. Người dạy võ về già ít có dịp nghe học trò cũ kể chuyện. Một buổi ngồi uống trà nghe thầy nhắc lại những lứa võ sinh cũ cũng là một cách cảm ơn.
Đưa kỷ niệm võ đường vào lời cảm ơn
Ai học võ cũng có những kỷ niệm rất riêng mà người ngoài không hiểu hết. Đó chính là chất liệu tốt nhất. Làm theo các bước sau để biến mẫu thành lời của bạn.
- Nhớ lại buổi tập đầu tiên: bạn đứng ở đâu, mặc gì, thầy nói câu nào. Ghi một câu.
- Nhớ một lần bạn muốn bỏ: chấn thương, thua trận, đứng tấn quá lâu. Thầy đã làm gì để bạn ở lại?
- Nhớ một câu dặn của thầy mà bạn đã dùng ngoài đời, ở trường, ở chỗ làm, trên đường phố.
- Ghép ba câu đó theo thứ tự thời gian, thêm lời cảm ơn và một lời hứa về cách cư xử ở cuối.
- Đọc to, cắt bớt những câu khen tài năng của thầy. Giữ những câu nói về điều thầy đã dạy bạn trở thành.
Một lời cảm ơn dựng theo cách này thường chỉ dài năm sáu câu, vừa để nói trực tiếp mà không phải cầm giấy.
Nếu bạn muốn viết thư, giữ đúng năm sáu câu đó rồi thêm một đoạn ngắn kể bạn đang làm gì hôm nay. Thầy dạy võ ít khi được biết võ sinh cũ đi tiếp thế nào; đoạn kể ấy thường là phần thầy đọc đi đọc lại, có khi còn đọc cho lứa võ sinh mới nghe.
Lỗi hay gặp
Khoe đã dùng võ đánh người. Kể cả trong tình huống tự vệ chính đáng, đừng kể như một chiến tích trong lời cảm ơn. Nếu muốn kể, nhấn vào việc bạn đã giữ được bình tĩnh, đã tránh được xung đột.
Bỏ võ đường không một lời. Võ đường là nơi coi trọng chữ lễ, nên sự im lặng bị chú ý nhiều hơn ở mọi lớp học khác. Một buổi đến chào là đủ.
So sánh võ đường cũ với võ đường mới. Khi chuyển chỗ tập, đừng bao giờ chê nơi cũ để khen nơi mới, hay ngược lại. Giới võ thuật ở mỗi vùng thường quen nhau.
Quên những người huấn luyện phụ. Nhiều võ đường có các anh chị đai cao giúp thầy dạy lứa mới. Họ cũng xứng đáng được một câu cảm ơn riêng, nhất là anh chị đã kèm bạn những tháng đầu khi thầy bận lứa lớn.
Nói dài trong lễ lên đai. Buổi lễ có nhiều võ sinh, mỗi người nói một đoạn dài là cả võ đường đứng chờ. Giữ một câu khi nhận đai, phần còn lại nói riêng với thầy sau buổi. Đó cũng là một cách giữ lễ chung với các bạn cùng lứa.
Câu hỏi thường gặp
Gọi thầy dạy võ là thầy, võ sư hay sư phụ thì đúng?
Gọi đúng như võ đường của bạn vẫn gọi trong buổi tập. Không có cách gọi nào đúng cho mọi nơi; đổi cách gọi chỉ vì đang cảm ơn sẽ nghe gượng.
Có nên tặng quà thầy dạy võ khi lên đai không?
Không bắt buộc. Nhiều võ đường có lệ cả lớp góp một món quà nhỏ chung. Quà riêng nên đơn giản, như ấm trà hay bức ảnh lớp, kèm vài dòng viết tay.
Trẻ nhỏ nên nói gì với thầy dạy võ?
Một câu ngắn kèm cái cúi chào là đủ, như con cảm ơn thầy. Phụ huynh có thể giúp con nhớ câu đó, nhưng để con tự nói, không cần học thuộc lời dài.
Rời võ đường vì chấn thương thì có cần đến chào không?
Nên, nếu sức khoẻ cho phép. Thầy sẽ muốn biết bạn ra sao. Nếu chưa đi lại được, một tin nhắn hay cuộc gọi ngắn để báo và cảm ơn vẫn đủ lễ.
Quay lại thăm võ đường cũ có nên xin tập cùng không?
Có thể xin, nhưng hỏi trước và theo sự sắp xếp của thầy. Nhiều võ đường rất vui khi võ sinh cũ về tập cùng các em, vì đó là tấm gương sống cho lứa mới.