KinhTrong.comKính Trọng
Vu Lan báo hiếu: thư và lời tri ân cha mẹ

Thư gửi cha mùa Vu Lan: viết cho người cha ít nói, có mẫu và cách mở lời

Thư gửi cha mùa Vu Lan khó hơn thư gửi mẹ vì cha ít nói. Cách mở lời tự nhiên, ba thư mẫu theo vai con và bảng đổi câu sáo thành câu thật cho cha đọc.

An older Vietnamese man in a plain shirt reading a folded blank letter on a porch bench in late afternoon, seen from the side and slightly behind, soft golden light

Viết thư cho cha mùa Vu Lan, cách dễ nhất là nói về một việc cha đã làm, không nói về cảm xúc của cha. Phần lớn các ông bố Việt ngại những câu “con thương ba lắm”, nhưng sẽ đọc rất kỹ một đoạn kể lại lần cha dạy con đi xe đạp hay lần cha thức đêm sửa cái mái dột.

Bài này đi theo đúng tâm lý đó: cách mở lời không làm cha ngượng, những đề tài cha thích được nhắc, ba thư mẫu cho con trai, con gái và con đã có gia đình, một bảng đổi câu sáo thành câu thật, và mấy điều nên tránh khi viết cho một người cả đời ít khi nói lời yêu thương.

Vì sao thư gửi cha khó viết hơn thư gửi mẹ

Trong nhiều gia đình, mẹ là người nói, cha là người làm. Cha dạy bằng việc sửa xe, dắt con ra đồng, im lặng chở con đi thi. Con lớn lên quen với một người cha thương mà không nói, nên khi cầm bút, con không biết bắt đầu từ đâu, và sợ cha đọc thấy “sến”.

Cái khó thứ hai là khoảng cách. Nhiều người con, nhất là con trai tuổi mới lớn, từng giận cha vì cha nghiêm, cha đánh, cha ép chọn ngành. Lá thư mùa Vu Lan có khi là lần đầu con thừa nhận rằng giờ con đã hiểu. Thừa nhận điều đó không dễ, và cha đọc nó cũng không dễ.

Hiểu được hai cái khó ấy, bạn sẽ chọn được giọng văn đúng: thẳng, mộc, nhiều việc ít tính từ. Thư gửi cha nên giống một cuộc trò chuyện giữa hai người đàn ông, hoặc giữa con gái đã lớn với người cha, hơn là một bài văn biểu cảm. Câu ngắn. Ít dấu chấm than. Và nhất định có một chi tiết chỉ hai cha con biết.

Nếu đang có chuyện chưa nguôi giữa hai cha con, lá thư mùa Vu Lan không cần giải quyết hết. Nó chỉ cần mở một lối nhỏ: nhắc một điều tốt có thật, nói con đã nghĩ lại một chuyện, và để ngỏ một lần gặp. Phần còn lại sẽ đến dần qua những bữa cơm sau, khi cha thấy con nói được thì con cũng làm được.

Năm cách mở lời không làm cha ngượng

Câu đầu tiên quyết định cha đọc tiếp với tâm thế nào. Thay vì vào thẳng lời cảm ơn, bạn có thể mở bằng một trong những câu sau, rồi chỉnh theo cách gọi trong nhà (ba, bố, tía, thầy, cậu):

  • Mở bằng một việc vừa xảy ra: “Ba ơi, hôm qua con tự thay được cái vòi nước, làm đúng như ba chỉ hồi con học lớp tám.”
  • Mở bằng một câu hỏi nhẹ: “Bố có nhớ cái xe đạp màu xanh bố mua cho con năm lớp năm không? Con vẫn nhớ.”
  • Mở bằng lý do viết, giọng thật: “Con nói chuyện với bố không giỏi, nên con viết.”
  • Mở bằng một câu cha hay nói: “Ba hay bảo làm gì cũng phải làm cho tới. Năm nay con mới thấy câu đó đúng.”
  • Mở bằng chuyện mùa Vu Lan, không văn hoa: “Rằm tháng Bảy, ở chỗ con làm mọi người cài hoa, con cài bông đỏ, nghĩ tới ba.”

Cả năm câu đều đưa cha vào một ký ức hoặc một việc cụ thể, để lời cảm ơn đến sau một cách tự nhiên. Tránh mở bằng “Kính thưa cha” nếu nhà bạn không quen trang trọng như vậy.

Ba thư mẫu theo vai người con

Các thư dưới đây là mẫu tự viết với chi tiết giả định. Bạn giữ khung, thay chi tiết.

Con trai đi làm xa gửi ba. Ba, con viết mấy dòng nhân rằm tháng Bảy. Tháng trước con được giao quản lý một nhóm nhỏ, lần đầu phải nói không với khách vì làm vậy sai. Lúc đó con nhớ năm con mười sáu tuổi, ba trả lại tiền thừa cho người ta dù mình đang thiếu. Hồi đó con thấy ba cứng nhắc. Giờ con biết nhờ vậy con ngủ được. Con cảm ơn ba. Tết này con về, ba con mình đi câu như hồi trước nhé.

Con gái đã lấy chồng gửi bố. Bố ơi, hôm đám cưới con, bố đứng cuối hàng, không nói gì, chỉ nắm tay con lâu hơn mọi người. Con chưa kịp nói với bố là con thấy hết. Giờ con có nhà riêng, mỗi lần bóng đèn hỏng con lại nhớ bố leo ghế thay đèn cho cả xóm. Con thương bố. Bố bớt hút thuốc giúp con nhé, cuối tuần này con đưa cháu về.

Sinh viên gửi cha ở quê. Tía, con nhận được bao gạo tía gửi lên rồi. Bạn cùng phòng khen gạo nhà mình thơm. Con biết mùa này lúa được giá thấp, tía vẫn chọn bao ngon nhất gửi con. Con học hành đàng hoàng, tía yên tâm. Mùa Vu Lan con không về được, con gửi lời thương về tía với má.

Đổi câu sáo thành câu thật cho cha đọc

Bảng dưới đặt cạnh nhau câu hay gặp trong bài mẫu và câu bạn có thể viết thay, để thấy chỗ khác nhau nằm ở chi tiết:

Câu sáoCâu thật (ví dụ để bạn thay chi tiết)
Cha là trụ cột vững chắc của gia đình.Năm nhà mình mất mùa, ba đi phụ hồ thêm ban đêm, sáng về vẫn chở con đi học.
Công cha như núi Thái Sơn.Câu ca dao ấy con học từ nhỏ, nhưng tới năm con tự đóng học phí mới hiểu nó nặng thế nào.
Cha đã hy sinh cả cuộc đời vì con.Ba bán chiếc xe máy cũ để con có tiền nhập học, rồi đi xe đạp suốt hai năm.
Con mãi biết ơn cha.Mỗi lần con định làm ẩu, con lại nghe giọng ba: làm cho tới nơi tới chốn.
Chúc cha luôn mạnh khỏe, hạnh phúc.Con chúc ba đỡ đau lưng, câu được con cá to, và ngủ trưa không bị ai gọi.

Câu ca dao dân gian vẫn dùng được, miễn là bạn nối nó với một trải nghiệm của mình. Đứng một mình, nó chỉ là câu học thuộc; đi kèm một chuyện thật, nó trở thành lời của bạn.

Chọn đề tài để kể: những chuyện cha thích được nhắc

Việc cha dạy con làm bằng tay. Đi xe đạp, đóng cái kệ, cắm câu, sửa ổ điện. Cha nhớ rất rõ những buổi đó và thường tự hào thầm khi con nhắc lại.

Một quyết định khó của cha mà giờ con hiểu. Cha không cho con đi chơi xa năm mười lăm tuổi, cha bắt con học lại môn yếu. Nói rằng giờ con hiểu lý do là một lời cảm ơn cha nghe rất lâu.

Lần cha có mặt đúng lúc. Đêm con sốt cao cha chở đi viện, ngày con thi rớt cha chỉ nói “thôi về ăn cơm”. Những khoảnh khắc ấy cha có khi đã quên, con nhắc lại là cho cha biết nó có ý nghĩa. Kể kèm câu cha nói lúc đó, dù chỉ ba bốn chữ, vì đó là phần làm cha nhận ra chính mình trong lá thư.

Nghề và việc của cha. Cha làm ruộng, chạy xe, đứng máy, dạy học hay buôn bán, mỗi nghề có những ngày khó mà con từng chứng kiến. Kể lại một ngày như vậy, ví dụ hôm cha về muộn vì xe hỏng giữa đường mà vẫn mua được ổ bánh mì cho con, là cách cảm ơn đúng cái cha tự hào nhất: đã lo được cho nhà.

Điều con đang làm giống cha. Con cũng dậy sớm, cũng giữ lời hứa, cũng hay im lặng khi giận. Viết ra điều con thừa hưởng từ cha là cách tri ân mà không cần chữ “cảm ơn”.

Điều nên tránh khi viết thư cho cha

Đừng so sánh cha với mẹ. Câu “mẹ thương con hơn nhưng cha cũng…” làm cha chạnh lòng. Thư gửi cha là của riêng cha; nếu muốn nhắc mẹ, chỉ nên một câu như “con cảm ơn ba với má đã cùng nhau nuôi con”.

Đừng giảng lại cho cha. Khuyên cha bỏ thuốc, bớt rượu thì nên một câu nhẹ, gắn với mong muốn của con, không phải bài giảng sức khoẻ.

Đừng xin lỗi chung chung. Nếu bạn từng cãi cha một trận lớn, gọi đúng tên chuyện đó và nói con đã hiểu điều gì. “Con xin lỗi vì tất cả” khiến cha không biết đáp lại thế nào. Một lời xin lỗi có tên, có năm, có câu con đã nói hồi đó, cha sẽ nhận được ngay.

Đừng đòi cha phải trả lời. Nhiều ông bố đọc xong chỉ gọi điện hỏi chuyện khác. Đó đã là cách trả lời. Câu “ba đọc thư con chưa” chỉ làm cha ngượng thêm.

Đừng đọc thư trước đông người. Trừ khi cha thích, việc đọc thư giữa mâm cơm có họ hàng sẽ đặt cha vào thế khó. Hãy trao riêng.

Khi cha đã già yếu, mắt kém hoặc đang ốm

Mùa Vu Lan với nhiều gia đình trùng vào lúc cha đã ngoài bảy mươi, nghe kém, mắt mờ, hoặc đang điều trị bệnh. Lúc này lá thư cần đổi hình thức chứ không bỏ đi. Viết chữ thật to, mỗi dòng một ý, giấy trắng, mực đen. Nếu cha không tự đọc được, bạn ngồi cạnh đọc chậm, dừng lại sau mỗi đoạn để cha kịp nghe và kịp nói chen vào, vì người già thường muốn kể tiếp câu chuyện con vừa nhắc.

Nội dung cũng nên đổi trọng tâm. Với người cha đang ốm, đừng viết như một lời từ biệt; cha sẽ hiểu là con nghĩ cha sắp đi. Hãy viết về những việc cha con mình sẽ làm khi cha khoẻ hơn, dù nhỏ: “Đợi ba đi lại được, con chở ba ra bờ sông ngồi uống cà phê như hồi trước.” Hoặc kể một chuyện vui cũ để cha cười.

Một cách khác rất hợp với cha lớn tuổi là ghi âm. Bạn đọc thư vào điện thoại, giọng bình thường như nói chuyện, rồi nhờ người nhà mở cho cha nghe lúc cha tỉnh táo. Cha có thể nghe lại nhiều lần mà không phải đeo kính. Nhiều người con kể rằng sau này chính đoạn ghi âm ấy là thứ cả nhà giữ lại lâu nhất.

Câu hỏi thường gặp

Gọi cha là ba, bố hay cha trong thư?

Gọi đúng như bạn gọi ở nhà hằng ngày. Đổi sang cách gọi trang trọng hơn chỉ vì đang viết thư sẽ làm lá thư xa cách, cha đọc thấy lạ.

Cha đã ly hôn mẹ hoặc ít gần gũi thì có nên viết?

Nên, nếu bạn thật lòng muốn. Hãy viết về một điều tốt cụ thể bạn nhận được từ cha, không cần nhắc chuyện cũ. Lá thư ngắn và chân thành có khi mở lại một cánh cửa.

Thư gửi cha có nên viết dài như thư gửi mẹ?

Thường nên ngắn hơn, khoảng nửa đến một mặt giấy. Nhiều ông bố đọc kỹ từng chữ nhưng không thích đọc dài, câu ngắn và có việc cụ thể sẽ hợp hơn.

Có nên gửi thư qua tin nhắn điện thoại?

Được, nhất là khi ở xa. Nhưng nếu cha không quen đọc chữ trên điện thoại, hãy gửi thư giấy hoặc nhờ người nhà in ra đưa cha, rồi gọi điện sau.

Cha đọc xong không nói gì thì sao?

Đó là phản ứng rất thường gặp. Nhiều người cha cất thư vào ví hoặc ngăn kéo và chỉ nhắc đến sau vài năm. Bạn cứ giữ lời hứa trong thư, đó là phần cha để ý nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138