Lời cảm ơn thầy cô dạy đàn, dạy vẽ, dạy múa nên nói về đôi tay, đôi tai và đôi mắt mà người thầy đã rèn cho bạn: bản nhạc đầu tiên đánh trọn, bức tranh đầu tiên dám dùng màu đậm, động tác đầu tiên giữ được thăng bằng. Thầy cô năng khiếu dạy từng người một hoặc nhóm rất nhỏ, nên họ nhớ rõ từng học trò, và lời cảm ơn chung chung sẽ hụt.
Có ba dịp hay gặp: sau buổi diễn hoặc buổi trưng bày cuối khoá, khi thôi học vì lên lớp lớn hay chuyển nhà, và khi học trò vào học tiếp ở trường nghệ thuật. Mỗi dịp có mẫu riêng, chia theo người nói là học trò lớn, phụ huynh, hay chính các em nhỏ.
Mỗi môn, người thầy cho mình một thứ khác nhau
Đàn là sự kiên nhẫn của đôi tay. Thầy cô dạy đàn ngồi cạnh học trò hàng trăm buổi chỉ để sửa một ngón tay đặt sai, một nhịp vội. Lời cảm ơn nên nhắc một bản nhạc hay một đoạn khó mà thầy cô đã cùng bạn đi qua.
Vẽ là cách nhìn. Thầy dạy vẽ dạy học trò nhìn bóng đổ, nhìn màu của một buổi chiều, dám để giấy trống. Lời cảm ơn có thể kể một lần thầy bảo bạn bỏ cục tẩy xuống, hay một bức tranh bạn từng định xé mà thầy giữ lại.
Múa là sự tự tin của cơ thể. Cô dạy múa thường là người đầu tiên khiến một đứa trẻ rụt rè dám đứng giữa sân khấu. Lời cảm ơn nên nhắc khoảnh khắc đó, hoặc những buổi tập giãn cơ đau mà cô vẫn đếm từng nhịp cùng.
Chung cho cả ba môn: người thầy dạy cả cách chịu khó. Không môn nghệ thuật nào tiến nhanh. Thầy cô năng khiếu dạy học trò ngồi lại với cái chưa được thêm một chút nữa. Nhiều người lớn lên không theo nghệ thuật nhưng vẫn mang thói quen ấy vào việc học và việc làm.
Vì thế lời cảm ơn hay nhất thường kể về cái chưa được. Câu như “Con cảm ơn cô vì ba tháng con đánh mãi không qua được đoạn đó mà cô không lần nào thở dài” nói về người thầy nhiều hơn mọi lời khen tài năng.
Mẫu sau buổi diễn hoặc buổi trưng bày cuối khoá
Ngay sau buổi diễn, thầy cô thường bận và mệt. Một câu nói ngắn ở cánh gà, kèm tấm thiệp hoặc vài dòng gửi tối hôm đó, hợp hơn lời dài lúc đông người.
- Học trò lớn dạy đàn, nói ở cánh gà: Cô ơi, hôm nay con đánh trọn bài không vấp chỗ nào. Mấy tuần trước con còn nghĩ con không làm được. Con cảm ơn cô.
- Tin nhắn tối hôm diễn: Thầy ơi, lúc đứng lên sân khấu con run lắm, rồi con nhớ thầy dặn thở ra trước khi đặt tay lên phím. Con làm đúng vậy, và con qua được. Con cảm ơn thầy vì một năm kiên nhẫn với con.
- Học trò lớp vẽ, ngày trưng bày tranh: Thầy ơi, bức tranh con treo hôm nay là bức thầy cản con xé đi hồi tháng Ba. Giờ nó là bức con thích nhất. Con cảm ơn thầy đã giữ nó lại.
- Phụ huynh của bé học múa: Cảm ơn cô. Năm ngoái cháu còn trốn sau lưng mẹ mỗi lần có khách, hôm nay cháu đứng giữa sân khấu và cười. Cái đó gia đình không dạy được cho cháu, cô đã dạy được.
- Ghi thiệp kèm bó hoa nhỏ: Cảm ơn cô đã đếm nhịp cho con suốt một năm. Bài múa hôm nay là của cô và của con.
Nếu cả lớp cùng tặng hoa thầy cô sau buổi diễn, mỗi em vẫn có thể ghi riêng một dòng lên thiệp chung. Thầy cô sẽ đọc từng dòng.
Khi thôi học: nói theo lý do
Thôi học đàn, học vẽ, học múa là chuyện bình thường, nhưng nhiều gia đình chọn cách lặng lẽ không quay lại. Thầy cô năng khiếu thường buồn vì sự im lặng đó hơn là vì mất một học trò. Bảng dưới gợi ý câu nói theo từng lý do thôi học.
| Lý do thôi học | Câu gợi ý |
|---|---|
| Lên cấp, bận việc học | Cô ơi, năm nay con vào lớp chín nên phải tạm dừng. Con vẫn giữ cây đàn ở nhà và sẽ tự tập những bài cô dạy. |
| Gia đình chuyển nhà | Cảm ơn thầy hai năm qua. Nhà mình chuyển đi xa, nhưng cháu sẽ tìm lớp ở chỗ mới và mang theo cách cầm cọ thầy chỉ. |
| Con không còn thích | Cảm ơn cô. Cháu muốn thử môn khác, nhưng những gì cô dạy về đứng thẳng, nhìn khán giả, cháu sẽ cần mãi. |
| Chuyển sang lớp khác, thầy khác | Cảm ơn thầy đã dạy cháu từ những nốt đầu tiên. Cháu chuyển sang lớp nâng cao theo lời khuyên, và cháu luôn nhớ thầy là người mở cửa cho cháu. |
| Vì khó khăn tài chính | Cô ơi, nhà con đang khó nên con phải tạm nghỉ. Con cảm ơn cô vì đã dạy con. Khi nào được, con xin quay lại lớp cô. |
Trường hợp chuyển sang thầy khác là tế nhị nhất. Nói thật lý do một cách nhẹ nhàng, không so sánh hai thầy. Nếu chính thầy cũ khuyên bạn đi học lên, hãy nói rõ điều đó trong lời cảm ơn, vì đó là sự rộng lượng đáng ghi nhận.
Với lý do khó khăn tài chính, không cần kể chi tiết. Một câu là đủ để thầy cô hiểu và không nghĩ mình đã làm gì sai.
Thư khi vào trường nghệ thuật hay theo nghề
Khi một học trò thi vào trường nghệ thuật, nhạc viện hay khoa mỹ thuật, người thầy dạy năng khiếu đầu tiên thường là người vui nhất mà ít được nhắc nhất, vì giữa hai bên đã có thêm những thầy luyện thi. Một lá thư lúc này nên được viết kỹ.
Thưa cô Lan,
Con là Minh Thư, học đàn với cô từ năm bảy tuổi. Hôm qua con nhận tin đỗ vào khoa piano. Người đầu tiên con muốn báo, sau bố mẹ, là cô.
Con nhớ năm đầu cô cho con tập mãi một bài ngắn chỉ có năm nốt, và cô bảo đánh sao cho mỗi nốt nghe như một người khác nhau. Con không hiểu, chỉ thấy chán. Hôm thi, thầy chấm hỏi con nghĩ gì khi chơi đoạn chậm, con nói đúng câu cô dạy hồi đó.
Những năm sau con học với các thầy khác, nhưng cách nghe từng nốt là cô dạy con. Con cảm ơn cô. Tết này con xin về thăm và đánh cho cô nghe bài thi của con.
Lá thư không cần dài hơn vậy. Điểm mấu chốt là nhắc một điều nền tảng người thầy đầu tiên đã dạy, và cho họ thấy điều đó vẫn còn ở bạn.
Giúp con nhỏ tự nói lời cảm ơn thầy cô năng khiếu
Lớp năng khiếu thường là nơi trẻ được khen nhiều, nên dễ biến lời cảm ơn thành màn trình diễn. Mấy bước dưới đây giữ cho lời cảm ơn là của con và vừa sức con.
- Hỏi con một câu mở: “Ở lớp đàn, con thích nhất lúc nào?” hoặc “Cô dạy con điều gì con thấy khó nhất?”
- Để con chọn cách cảm ơn: vẽ một bức tranh, đánh một đoạn nhạc ngắn cho cô nghe, hay múa lại một động tác. Môn năng khiếu cho trẻ cách cảm ơn bằng chính môn đó.
- Không chỉnh sửa, không khen chê sản phẩm của con trước khi tặng, không so với bạn khác trong lớp.
- Phụ huynh có thể viết kèm một dòng nói con đã thay đổi ra sao ở nhà nhờ lớp học, ví dụ con tự giác ngồi vào đàn hay con hay vẽ cho em.
- Để con tự trao, tự nói câu con chọn. Phụ huynh đứng sau, mỉm cười, không nhắc bài.
Có trẻ ngại không muốn nói gì. Không ép. Một cái cúi chào hay một tờ giấy gấp đôi có hình vẽ đã đủ là lời cảm ơn.
Cách sửa mẫu thành lời của bạn
Các mẫu ở trên đều dựng trên một chi tiết của môn học. Muốn lời cảm ơn là của bạn, hãy thay chi tiết đó bằng chi tiết thật. Mấy câu hỏi dưới đây giúp bạn tìm ra nó nhanh:
- Bài nhạc, bức tranh hay điệu múa nào bạn từng muốn bỏ dở nhất? Lúc đó thầy cô nói hay làm gì?
- Có câu dặn nào của thầy cô mà tới giờ bạn vẫn tự nhắc mình, kể cả ngoài lớp học?
- Thầy cô có thói quen nhỏ nào bạn nhớ: gõ nhịp lên bàn, cầm cây bút chì sau tai, hát nhẩm khi chỉnh động tác?
- Lần đầu tiên bạn thấy mình làm được là hôm nào, ở đâu?
- Hôm nay bạn còn giữ môn đó trong đời mình theo cách nào, dù chỉ để thư giãn?
Chọn một câu trả lời rõ nhất, viết thành hai câu, đặt vào giữa lời cảm ơn. Một câu như “Tới giờ mỗi lần lo lắng con vẫn gõ nhịp lên đùi như cô hay gõ lên mặt đàn” đủ để cô nhận ra học trò của mình giữa cả trăm tấm thiệp.
Lỗi hay gặp
Chỉ khen thầy cô giỏi. Thầy cô năng khiếu đã quen được khen về tay nghề. Điều họ ít nghe là họ đã dạy giỏi thế nào, đã kiên nhẫn ra sao. Hãy cảm ơn cách dạy, không chỉ tài năng.
Cảm ơn kèm kể thành tích của con. Phụ huynh kể con được khen ở trường, được chọn biểu diễn ở đâu, rồi mới cảm ơn. Đảo lại: cảm ơn trước, nhắc sự thay đổi của con như kết quả chung của thầy và trò.
Thôi học không một lời. Đây là lỗi phổ biến nhất và làm thầy cô buồn nhất. Một tin nhắn ngắn là đủ để khép lại tử tế.
So sánh với thầy cô khác. Kể cả để khen, câu như “cô dạy dễ hiểu hơn thầy cũ” cũng không nên nói. Giới dạy năng khiếu nhỏ, lời so sánh dễ đến tai người khác.
Chờ dịp 20/11 mới cảm ơn. Thầy cô năng khiếu ngoài trường thường bị quên trong ngày Nhà giáo. Cảm ơn sau buổi diễn hay khi thôi học đúng lúc hơn, và nếu nhớ thêm cả dịp 20/11 thì càng quý.
Câu hỏi thường gặp
Học đàn ở trung tâm thì cảm ơn ai, trung tâm hay thầy cô trực tiếp dạy?
Lời cảm ơn chính nên gửi thầy cô trực tiếp dạy, vì họ ngồi cạnh bạn từng buổi. Nếu muốn, gửi thêm vài dòng cho trung tâm, nhắc tên thầy cô để họ được ghi nhận.
Sau buổi biểu diễn có nên tặng hoa riêng cho thầy cô không?
Một bó hoa nhỏ kèm tấm thiệp là đủ. Nếu cả lớp đã có hoa chung, mỗi em ghi một dòng lên thiệp chung sẽ ý nghĩa hơn nhiều bó hoa riêng.
Con thôi học vì không thích nữa thì nói với cô thế nào?
Nói thật nhưng nhẹ nhàng: con muốn thử môn khác, và cảm ơn những gì con đã học được. Không cần xin lỗi nhiều, vì con không thích nữa là chuyện bình thường của tuổi nhỏ.
Học trò lớn tuổi đi học đàn có cần cảm ơn khác học trò nhỏ không?
Giọng có thể thân hơn, như hai người lớn nói với nhau. Người lớn học muộn thường có nhiều điều để kể, như học đàn giúp mình bớt căng sau giờ làm, hãy nói điều đó.
Đã thôi học nhiều năm có nên nhắn cảm ơn thầy cô cũ không?
Rất nên, nhất là khi bạn vẫn còn chơi đàn, vẫn vẽ hay vẫn múa dù chỉ để vui. Thầy cô năng khiếu hiếm khi biết học trò cũ còn giữ môn đó trong đời mình.