Lời cảm ơn cha mẹ ngày tốt nghiệp hay nhất thường chỉ có ba thứ: một việc cụ thể bố mẹ đã làm trong những năm bạn đi học, một điều bạn học được ngoài giảng đường nhờ bố mẹ, và một câu nói về chặng sắp tới. Phần còn lại tuỳ chỗ bạn dùng: trong bài phát biểu thì gọn và trang trọng, trên bài đăng thì gần gũi, còn nói trực tiếp lúc trao hoa thì càng ngắn càng dễ nói.
Bài này đi theo từng chỗ dùng ấy, có mẫu tự viết cho mỗi chỗ, một bảng đổi câu sáo thành câu thật, và phần riêng cho những người ra trường muộn, từng đổi ngành hay từng làm bố mẹ buồn. Ngày tốt nghiệp là của bạn, nhưng lời cảm ơn thì nên để bố mẹ là người được nhìn thấy.
Ba chỗ nói lời cảm ơn trong ngày tốt nghiệp
Chỗ thứ nhất là bài phát biểu, nếu bạn được chọn đại diện tân cử nhân, tân kỹ sư hay học sinh lớp mười hai. Bài ấy có nhiều phần (cảm ơn nhà trường, thầy cô, bạn bè), nên đoạn dành cho cha mẹ chỉ chừng bốn đến sáu câu. Ít mà phải sắc, vì cả hội trường có hàng trăm phụ huynh đang nghe và ai cũng thấy mình trong đó.
Chỗ thứ hai là lúc gặp bố mẹ sau lễ, khi chụp ảnh và trao hoa. Đây là khoảnh khắc nhiều người bỏ lỡ vì mải chụp, rồi về nhà mới thấy tiếc. Một hai câu nói thẳng vào mặt bố mẹ có sức nặng hơn cả bài đăng dài.
Chỗ thứ ba là bài đăng kèm ảnh và lời ghi sau tấm ảnh in tặng bố mẹ. Bài đăng thì bạn bè đọc, nên dễ viết thành khoe; lời ghi sau ảnh thì chỉ bố mẹ đọc, nên thật hơn. Nếu chỉ chọn được một, chọn tấm ảnh in có vài dòng viết tay. Bố mẹ sẽ đặt nó trên tủ nhiều năm, còn bài đăng trôi đi sau ba ngày.
Nếu bố mẹ không đến được buổi lễ vì đường xa hay sức khoẻ, ba chỗ trên dồn về một: cuộc gọi video ngay sau lễ, khi bạn vẫn mặc áo cử nhân. Gọi lúc ấy, nói câu cảm ơn trước rồi mới kể chuyện buổi lễ.
Đoạn cảm ơn cha mẹ trong bài phát biểu đại diện
Đoạn mẫu dưới đây dài khoảng năm mươi giây, đặt sau phần cảm ơn thầy cô và trước lời chào kết. Người nói xưng "chúng em" với nhà trường, "chúng con" khi quay sang phụ huynh.
"Và chúng con xin được quay về phía các bố, các mẹ đang ngồi ở cuối hội trường. Bốn năm qua, có những người bố đã bán bớt mấy sào ruộng, có những người mẹ đã ngủ ít đi để nhận thêm việc, có những cuộc gọi cuối tuần mà bố mẹ chỉ hỏi con ăn uống thế nào, không bao giờ hỏi điểm. Tấm bằng hôm nay mang tên chúng con, nhưng trong đó có những chuyến xe khách đêm bố mẹ đi thăm con, có những túi đồ ăn mẹ gói kỹ đến từng lớp giấy báo. Chúng con xin cảm ơn bố mẹ. Chặng tiếp theo chúng con sẽ tự đi, và mong bố mẹ được nghỉ ngơi nhiều hơn."
Đoạn này dùng chi tiết chung mà nhiều nhà có (chuyến xe thăm con, túi đồ ăn, cuộc gọi cuối tuần) vì người nói đang đại diện cho cả trăm gia đình. Khi nói cho riêng nhà mình, bạn thay chi tiết chung bằng chi tiết riêng. Câu "không bao giờ hỏi điểm" chỉ dùng nếu đúng với đa số; nếu không chắc, đổi thành "hỏi con có mệt không".
Mẫu bài đăng và lời ghi sau ảnh
Mỗi mẫu dưới đây hợp một kiểu người viết. Chọn mẫu gần với giọng bạn nhất rồi thay chi tiết:
- Bài đăng ngắn kèm ảnh chụp cùng bố mẹ: "Bốn năm, hai trăm mười mấy cuộc gọi tối chủ nhật, mẹ chưa lần nào quên hỏi con đã ăn tối chưa. Hôm nay bố mẹ đi xe khách năm tiếng để ngồi ở hàng ghế cuối nhìn con nhận bằng. Con cảm ơn bố mẹ."
- Bài đăng dài hơn, kể một chuyện: "Năm hai, con định bỏ học vì nghĩ mình chọn sai ngành. Bố không khuyên, chỉ lên ở cùng con một tuần, sáng nào cũng đi bộ với con tới cổng trường rồi về phòng ngồi đợi. Hết tuần bố về, con đi học tiếp. Bằng hôm nay có một nửa là của tuần ấy."
- Lời ghi sau ảnh in tặng bố mẹ: "Bố mẹ ơi, đây là tấm ảnh con thích nhất hôm tốt nghiệp, vì trong ảnh mẹ đang cười. Con cảm ơn bố mẹ đã cho con đi học xa. Con gái."
- Tin nhắn riêng cho bố mẹ không dùng mạng xã hội: "Mẹ ơi, con nhận bằng rồi. Con gửi mẹ mấy tấm ảnh. Không có bố mẹ thì con không đi được tới hôm nay. Tối con gọi về nhé."
Với bài đăng, nhớ hỏi bố mẹ trước khi đăng ảnh có mặt bố mẹ, nhất là ảnh lúc bố mẹ khóc. Có người không thích hình ảnh mình xuất hiện cho cả trăm người lạ xem.
Câu sáo đổi thành câu thật
Phần lớn bài cảm ơn ngày tốt nghiệp nghe giống nhau vì dùng chung một bộ câu. Cột bên phải là cách viết lại bằng chi tiết; bạn thay tiếp bằng chuyện của nhà mình.
| Câu sáo | Viết lại cho thật |
|---|---|
| Bố mẹ đã hy sinh cả tuổi thanh xuân vì con. | Bốn năm con đi học, bố chưa mua thêm cái áo nào mới. |
| Con không biết lấy gì đền đáp công ơn bố mẹ. | Tháng lương đầu tiên con sẽ đưa mẹ đi khám mắt, việc mẹ hoãn mãi vì lo tiền học cho con. |
| Bố mẹ là hậu phương vững chắc nhất. | Mỗi lần con hết tiền giữa tháng, chưa cần nói, mẹ đã chuyển khoản kèm một câu: "ăn uống cho đàng hoàng". |
| Tấm bằng này là món quà con dành tặng bố mẹ. | Tấm bằng này để ở nhà mình, chỗ bố vẫn treo giấy khen của con hồi tiểu học. |
| Con sẽ cố gắng hơn nữa để bố mẹ tự hào. | Con sẽ đi làm, tự lo được, và về nhà nhiều hơn hồi đi học. |
Câu bên trái không sai, và nếu muốn, bạn giữ lại một câu làm câu kết. Nhưng thân bài phải là những câu bên phải, vì chỉ chúng mới cho bố mẹ thấy con mình đã nhìn thấy những gì bố mẹ làm.
Câu nói lúc đội mũ cử nhân cho bố mẹ
Nhiều bạn có thói quen chụp ảnh đội mũ cử nhân cho bố hoặc mẹ. Khoảnh khắc ấy kéo dài chừng mười giây, đủ cho một câu. Đừng để nó trôi qua chỉ với tiếng "cười lên nào". Vài câu tự viết để bạn chọn: "Cái mũ này của bố mẹ trước, con đội sau." Hoặc "Mẹ đội đi, mẹ học cùng con bốn năm rồi." Hoặc giản dị hơn: "Con cảm ơn mẹ."
Với người bố ít biểu lộ, câu nói nên nhẹ để bố khỏi ngượng trước bạn bè của con: "Bố đứng thẳng lên, hôm nay bố là cử nhân danh dự." Câu nửa đùa nửa thật như vậy giúp bố cười, và bố hiểu ý. Với mẹ hay khóc, nói câu cảm ơn sau khi chụp xong, lúc chỉ còn hai mẹ con, để mẹ khóc thoải mái.
Nếu ông bà cũng đến, đội mũ cho ông bà trước rồi mới đến bố mẹ. Người lớn trong nhà để ý thứ tự ấy, và bố mẹ bạn sẽ vui khi thấy con nhớ phép nhà ngay trong ngày vui của mình.
Khi chặng học không suôn sẻ
Ra trường muộn một hai năm. Đừng né chuyện ấy, nhắc một câu là đủ: "Con về đích chậm hơn bạn bè, mà bố mẹ chưa một lần giục." Lời thừa nhận nhẹ nhàng làm lời cảm ơn có sức nặng hơn.
Từng đổi ngành, bỏ ngang rồi học lại. Cảm ơn đúng điều bố mẹ đã chịu đựng: "Bố mẹ đã để con chọn lại, dù lúc ấy bố mẹ không hiểu con chọn gì."
Bố mẹ từng phản đối ngành học. Không cần tranh luận lại trong ngày tốt nghiệp. Cảm ơn bố mẹ đã vẫn đóng học phí, vẫn hỏi thăm, dù chưa đồng ý hẳn. Sự thật ấy đủ khiến bố mẹ thấy mình được ghi nhận.
Bạn tự đi làm thêm trả học phí. Vẫn có điều để cảm ơn: bữa cơm khi về nhà, lời động viên, việc bố mẹ không bắt bạn bỏ học về đi làm. Lời cảm ơn không cần đo bằng tiền.
Một người trong bố mẹ đã mất trong những năm bạn đi học. Nói với người còn lại, và nhắc người đã mất bằng một câu ngắn trong lời ghi sau ảnh. Ngày tốt nghiệp nên giữ được niềm vui cho người đang đứng cạnh bạn.
Lỗi hay gặp khi cảm ơn cha mẹ ngày tốt nghiệp
Đọc lại bản nháp, đặc biệt là bài đăng, và soát mấy lỗi sau. Chúng làm lời cảm ơn thành lời khoe hoặc thành bài văn mẫu mà chính bạn đọc lại cũng thấy lạ:
- Kể thành tích trước, cảm ơn sau. Câu "tốt nghiệp loại giỏi, nhận học bổng, có việc ngay" đặt đầu bài khiến người đọc nhớ thành tích, quên bố mẹ. Đặt bố mẹ lên trước.
- Cảm ơn cha mẹ chung một câu với "và tất cả mọi người". Bố mẹ xứng đáng có một đoạn riêng, dù chỉ hai câu.
- Dùng ảnh bố mẹ lúc mệt, lúc khóc, lúc ăn mặc xuề xoà mà không hỏi.
- Viết về khó khăn của gia đình theo giọng kể khổ để được thương. Lời cảm ơn nên làm bố mẹ tự hào, không làm bố mẹ thấy mình bị đem ra kể.
- Hứa "con sẽ báo hiếu bố mẹ bằng cả cuộc đời". Lời hứa lớn khó tin, nhất là khi bạn chưa đi làm ngày nào. Hứa một việc trong năm đầu đi làm thì thật hơn.
- Chép nguyên một bài đăng đang lan truyền. Bố mẹ có thể đã đọc bài ấy trên trang của con nhà khác.
Sửa xong, đọc to bài đăng như thể bạn đang nói với bố mẹ ở bàn ăn. Câu nào không dám nói thành tiếng trước mặt bố mẹ thì cũng đừng viết ra.
Câu hỏi thường gặp
Bài phát biểu tốt nghiệp nên dành bao nhiêu thời gian cho cha mẹ?
Khoảng một phần năm thời lượng, tức chừng bốn mươi lăm giây đến một phút trong bài ba đến năm phút. Đặt đoạn cha mẹ gần cuối, sau phần thầy cô, để cảm xúc dâng lên đúng lúc kết.
Có nên nhắc chuyện gia đình khó khăn trong bài đăng tốt nghiệp không?
Chỉ nhắc nếu bố mẹ đồng ý. Nhiều bố mẹ không muốn người ngoài biết chuyện nhà từng bán đất hay vay nợ cho con đi học. Kể việc bố mẹ làm thay vì kể hoàn cảnh là cách an toàn và vẫn cảm động.
Bố mẹ không đến dự lễ tốt nghiệp được thì cảm ơn thế nào?
Gọi video ngay sau lễ khi còn mặc áo cử nhân, nói lời cảm ơn trước rồi mới kể chuyện. Sau đó in một tấm ảnh, viết vài dòng phía sau và gửi về hoặc mang về trong lần về nhà gần nhất.
Học sinh lớp mười hai cảm ơn cha mẹ khác gì sinh viên?
Học sinh lớp mười hai thường đang ở nhà, nên lời cảm ơn hợp nhất là nói trực tiếp hoặc viết thư tay đặt trên bàn. Giọng nên giản dị, nhắc những bữa cơm, những lần bố mẹ đưa đón đi học thêm, và không hứa hẹn về kỳ thi phía trước.
Có nên tặng lại bố mẹ tấm bằng tốt nghiệp không?
Nhiều người trao tấm bằng cho bố mẹ cầm chụp ảnh, rồi để bản chính ở nhà bố mẹ cất giữ. Cách ấy ý nghĩa với người lớn tuổi. Bản chính vẫn là giấy tờ của bạn, nên nhớ ghi lại số hiệu và chụp lại trước khi gửi.
Lời cảm ơn ngày tốt nghiệp có nên nhắc người yêu không?
Nhắc trong một bài đăng khác hoặc một câu riêng, đừng ghép chung vào đoạn cảm ơn cha mẹ. Ghép chung khiến bố mẹ có cảm giác bị chia phần, nhất là khi hai bên gia đình chưa gặp nhau.