Lúc vừa làm cha mẹ là lúc lời cảm ơn cha mẹ dễ nói nhất, vì bạn đang trải qua đúng những đêm, những nỗi lo mà cha mẹ đã trải qua với bạn. Lời cảm ơn hay nhất khi ấy không cần nhắc công ơn chung chung; chỉ cần kể một điều bạn vừa hiểu ra khi bế con, rồi nói với cha mẹ rằng giờ bạn đã biết.
Bài này gợi ý cách gọi tên những điều ấy, mẫu riêng cho người mẹ trẻ và người bố trẻ, một lá thư viết trong tháng đầu sau sinh, cách cảm ơn mà không vô tình chê cách nuôi con của ông bà, và một thói quen nhỏ để chính con bạn sau này biết về ông bà của nó.
Vì sao đây là lúc lời cảm ơn dễ nói nhất
Trước khi có con, lời cảm ơn cha mẹ thường là lời của người được nhận: cảm ơn bố mẹ đã nuôi con. Sau khi có con, lời cảm ơn đổi thành lời của người cùng cảnh: con biết rồi, bố mẹ đã mệt thế nào. Cha mẹ nghe hai kiểu lời ấy rất khác. Kiểu thứ hai làm cha mẹ thấy con đã đứng ngang hàng, đã hiểu, chứ không chỉ biết ơn.
Đây cũng là giai đoạn cha mẹ hay có mặt nhất: bà ngoại lên ở cữ, ông nội bế cháu những tối cháu khóc dạ đề. Những ngày ấy bạn mệt và dễ cáu, có khi còn cãi nhau với cha mẹ về chuyện tắm cho con, cho con ăn. Lời cảm ơn trong giai đoạn này vì thế có hai việc: nói lên điều bạn vừa hiểu, và giữ cho những ngày căng thẳng không làm sứt mẻ tình cảm.
Một điều nhỏ mà nhiều người bỏ lỡ: lời cảm ơn nên nói ngay trong những tuần đầu, khi cảm giác còn mới. Đợi vài tháng, khi con đã ngủ ngoan, bạn quên mất mình từng hoảng hốt thế nào lúc con sốt lần đầu, và lời cảm ơn mất đi phần cụ thể nhất. Nếu chưa nói được thành lời, ghi ngay vào điện thoại một dòng mỗi khi chợt nghĩ tới bố mẹ giữa đêm. Vài tuần sau, những dòng ấy ghép lại là đủ cho một lá thư.
Những điều chỉ hiểu khi bế con, và câu cảm ơn đi kèm
Thức đêm. Ba giờ sáng bế con đi quanh phòng, bạn mới hiểu những đêm ấy dài thế nào. "Mẹ ơi, con mới thức có hai tuần mà đã hoa mắt. Mẹ thức với con mấy năm liền, con cảm ơn mẹ."
Nỗi sợ khi con sốt. Lần đầu con sốt, bạn mới biết vì sao ngày xưa mẹ cứ sờ trán bạn suốt đêm. "Giờ con mới hiểu sao hồi con ốm mẹ không ngủ."
Tính tiền sữa, tiền bỉm. Bạn bắt đầu tính từng khoản và nhớ ra nhà mình ngày xưa không dư dả. "Bố ơi, con mới tính tiền sữa một tháng mà giật mình. Hồi đó bố mẹ xoay thế nào, con cảm ơn bố."
Mệt mà vẫn phải dậy. Ốm vẫn phải pha sữa, vẫn phải bế. "Mẹ chưa bao giờ được ốm cho ra ốm, phải không mẹ." Câu hỏi như thế là một lời cảm ơn.
Đi đâu cũng phải tính con. Muốn đi ăn với bạn cũng phải nhờ người trông, muốn ngủ trưa cũng phải chờ con ngủ. Bạn nhớ ra suốt những năm bạn còn nhỏ, bố mẹ gần như không đi đâu. "Bố mẹ ơi, con mới hiểu sao hồi đó bố mẹ chẳng bao giờ đi chơi xa. Con cảm ơn bố mẹ đã ở nhà với chúng con."
Lo cho con từ những việc chưa xảy ra. Bạn lo con ngã, con học kém, con bị bắt nạt khi con mới ba tháng. Bạn hiểu những lời dặn dò từng thấy phiền của bố mẹ. "Con xin lỗi hồi trước con hay gắt khi mẹ dặn. Giờ con cũng dặn con con y như thế."
Mẫu cho người mẹ trẻ
Người mẹ vừa sinh thường muốn nói với mẹ mình nhiều nhất, và cũng dễ khóc nhất. Mấy mẫu ngắn, nói hay nhắn đều được:
- Nói với mẹ đẻ đang chăm mình ở cữ: "Mẹ ơi, tối qua bé khóc mãi, con nhìn mẹ bế cháu mà nghĩ hồi con mới sinh mẹ cũng bế con thế này, không có ai thay. Con cảm ơn mẹ."
- Nhắn cho mẹ ở xa: "Mẹ ơi, con cho bé bú lúc hai giờ sáng, tự nhiên nhớ mẹ. Con cảm ơn mẹ đã sinh con, giờ con mới biết sinh con là thế nào."
- Gửi bố đẻ, người thường bị quên trong những ngày này: "Bố ơi, chồng con bế bé vụng lắm. Mẹ bảo hồi xưa bố cũng thế, mà bố vẫn bế con mỗi tối cho mẹ ngủ. Con cảm ơn bố."
- Gửi mẹ chồng chăm cháu: "Con cảm ơn mẹ mấy tuần nay lo cơm nước cho con. Có mẹ, con mới dám ngủ một giấc dài."
Đừng ngại khóc khi nói những câu này. Mẹ bạn cũng từng khóc khi bế bạn lần đầu, và sẽ hiểu. Nếu mẹ đáp lại bằng một câu dặn dò thay vì một câu tình cảm, đó vẫn là cách mẹ nhận lời cảm ơn của con.
Mẫu cho người bố trẻ
Người bố trẻ ít khi được nhắc nói lời cảm ơn trong giai đoạn này, vì mọi sự chú ý dồn vào mẹ và bé. Vài mẫu cho người đàn ông vừa làm bố:
- Nói với bố mình: "Bố ơi, hôm nay con đi làm về muộn, bé đã ngủ. Con đứng nhìn bé mà nghĩ ngày xưa bố đi ca đêm, chắc cũng nhiều lần về chỉ kịp nhìn con ngủ. Con cảm ơn bố đã đi làm vất vả cho cả nhà."
- Nói với mẹ mình: "Mẹ ơi, nhìn vợ con thức đêm con mới biết mẹ đã nuôi ba anh em con thế nào. Con cảm ơn mẹ."
- Nói với bố mẹ vợ đang giúp chăm: "Con cảm ơn bố mẹ đã lên đây với vợ con. Con còn vụng, có bố mẹ con học được nhiều."
- Câu ngắn khi bố bế cháu lần đầu: "Bố bế cháu đi, cháu giống bố hồi trẻ đấy." Câu không có chữ cảm ơn, nhưng bố sẽ hiểu.
Nhiều ông bố trẻ thấy ngượng khi nói với bố mình. Không sao, một câu nói trong lúc hai bố con cùng bế cháu, mắt nhìn vào đứa bé chứ không nhìn nhau, dễ nói hơn nhiều.
Một lá thư viết trong tháng đầu sau sinh
Nếu bạn muốn để lại một thứ lâu hơn lời nói, viết một lá thư ngắn trong tháng đầu, khi mọi cảm giác còn mới. Mẫu dưới đây của một người mẹ trẻ gửi mẹ mình; người bố trẻ đổi vai là dùng được.
"Mẹ ơi, con viết thư này lúc bé vừa ngủ sau cữ bú ba giờ sáng. Con đã đọc rất nhiều sách nuôi con, mà không cuốn nào nói cho con biết ba giờ sáng lại cô đơn thế. Rồi con nghĩ tới mẹ. Hồi con mới sinh, nhà mình chưa có điện thoại để mẹ gọi hỏi ai, bố lại đi làm xa. Mẹ đã một mình qua những đêm như thế này, không ai nói với mẹ là mẹ đang làm đúng.
Vậy nên con muốn nói với mẹ, dù muộn ba mươi năm: mẹ đã làm đúng. Con lớn lên khoẻ mạnh, biết thương người, biết tự lo. Con cảm ơn mẹ. Con sẽ cố làm cho cháu được như mẹ đã làm cho con. Con của mẹ."
Lá thư này không dài, nhưng có một câu mà ít người mẹ nào từng được nghe: "mẹ đã làm đúng". Rất nhiều người mẹ đi suốt đời mà vẫn tự hỏi mình có nuôi con tốt không. Câu ấy từ chính đứa con vừa làm mẹ là câu trả lời quý nhất.
Cảm ơn mà không vô tình chê cách nuôi con của ông bà
Những ngày ông bà giúp chăm cháu, hai thế hệ hay khác nhau về cách nuôi con. Lời cảm ơn dễ bị kẹp chung với lời góp ý, nghe thành chê. Bảng dưới gợi ý cách tách hai việc.
| Câu dễ thành chê | Ông bà nghe thấy | Cách nói lại |
|---|---|---|
| "Con cảm ơn mẹ, nhưng giờ người ta không quấn chặt bé thế nữa." | Cách của mẹ đã lỗi thời | Cảm ơn trước, góp ý sau, ở một lúc khác: "Bác sĩ dặn con thế này, mẹ xem giúp con." |
| "May mà giờ có sách vở, chứ hồi xưa mẹ nuôi con theo kinh nghiệm." | Mẹ đã nuôi con sai | "Hồi xưa mẹ không có ai chỉ mà vẫn nuôi con lớn, con phục mẹ." |
| "Thôi mẹ để con làm." (giọng gắt khi mệt) | Con không cần mẹ | "Mẹ nghỉ chút đi, con làm cữ này, cữ sau nhờ mẹ." |
| "Con biết mẹ thương cháu, nhưng…" | Phần trước chữ "nhưng" chỉ để mở đường | Bỏ chữ "nhưng", tách thành hai lần nói |
Lúc mệt, ai cũng lỡ lời. Nếu lỡ gắt với cha mẹ trong những ngày ở cữ, xin lỗi ngay trong ngày, kèm một câu cảm ơn việc cụ thể cha mẹ vừa làm. Đừng để chuyện ấy qua đêm.
Giữ lời cảm ơn lại cho con mình sau này
Một cách cảm ơn cha mẹ kéo dài nhiều năm là kể cho con bạn nghe về ông bà. Mấy bước nhỏ để bắt đầu từ những tuần đầu:
- Mua một cuốn sổ tay, ghi lại những việc ông bà làm cho cháu: ai bế cháu lần đầu, ai hát ru, ai thức đêm khi cháu sốt.
- Ghi kèm một câu ông bà nói về cháu, đúng nguyên lời.
- Chụp ảnh ông bà với cháu, in ra một tấm, ghi ngày tháng phía sau.
- Khi con lớn, đọc cho con nghe vài trang. Kể với con rằng bố mẹ đã cảm ơn ông bà thế nào.
- Một ngày nào đó, đưa cuốn sổ cho ông bà xem. Ông bà sẽ thấy những việc mình làm đã được ghi lại, không trôi đi.
Cuốn sổ ấy là lời cảm ơn dài nhất bạn gửi được cho cha mẹ, và cũng là cách để con bạn lớn lên biết ơn ông bà mà không cần ai dạy bằng lời. Không cần ghi đều đặn; mỗi tháng vài dòng cũng đủ thành một cuốn sổ quý sau vài năm.
Câu hỏi thường gặp
Mới sinh con, mệt quá thì có cần nói lời cảm ơn ngay không?
Không cần câu dài. Một câu ngắn lúc mẹ đưa bát cháo, như con cảm ơn mẹ, có mẹ con mới ăn được bữa nóng, là đủ. Thư dài và lời nói kỹ để khi bạn đã đỡ mệt, nhưng đừng để quá vài tuần.
Bố mẹ ở xa không lên chăm được thì cảm ơn điều gì?
Cảm ơn những gì bố mẹ đã làm cho bạn hồi nhỏ mà giờ bạn mới hiểu. Kể với bố mẹ một đêm thức với con và nói rằng bạn nghĩ tới bố mẹ. Bố mẹ ở xa thường buồn vì không giúp được, lời ấy làm họ thấy vẫn có mặt.
Có nên viết thư cảm ơn cả bố mẹ chồng hoặc bố mẹ vợ không?
Nên, nhất là khi ông bà bên ấy giúp chăm cháu. Thư ngắn hơn, giọng giữ lễ hơn thư gửi cha mẹ đẻ, và cảm ơn đúng những việc ông bà đã làm trong những tuần đầu.
Mâu thuẫn với mẹ về cách chăm con thì cảm ơn thế nào cho khéo?
Tách lời cảm ơn và lời góp ý thành hai lần nói khác nhau. Cảm ơn ngay khi mẹ vừa làm xong một việc, còn góp ý thì để lúc yên tĩnh, dựa vào lời dặn của bác sĩ thay vì nói ý mình.
Người bố trẻ ngại nói với bố mình thì làm sao?
Nói trong lúc cùng làm một việc, như cùng bế cháu, cùng lắp nôi, mắt nhìn vào việc chứ không nhìn nhau. Hoặc nhắn một tin ngắn buổi tối. Nhiều ông bố chỉ đáp một chữ, nhưng giữ tin nhắn ấy rất lâu.
Cha mẹ đã mất trước khi mình có con thì sao?
Viết một lá thư như vẫn nói với cha mẹ, kể về cháu, rồi giữ lại hoặc đọc vào ngày giỗ. Kể cho con nghe về ông bà khi con lớn cũng là một cách nói lời cảm ơn, vì nó giữ ông bà lại trong nhà.