Khi cài bông hồng cho mẹ, chỉ cần một câu ngắn, nói chậm, nhìn mẹ: gọi mẹ, nói một điều cụ thể con biết ơn, và hẹn một việc nhỏ. Lúc cài hoa là lúc hai mẹ con đứng rất gần nhau, không cần nói nhiều; một câu đúng lúc sẽ được nhớ lâu hơn cả bó hoa.
Bài này gom lời nói cho từng tình huống: cài cho mẹ ở nhà, cài cho cha, cài trong buổi lễ đông người, cài cho bạn bè và đồng nghiệp sao cho tế nhị với người đã mất mẹ, cài cho người mang bông trắng, và lúc con nhỏ cài hoa cho mẹ. Kèm theo là bảng câu nên nói, câu nên tránh, và một việc nhỏ tiếp theo sau khi cài.
Cài hoa là gì, nói gọn
Trong nhiều buổi lễ Vu Lan, người ta có tục cài một bông hồng lên áo: còn mẹ thì cài bông đỏ, mẹ đã khuất thì cài bông trắng. Nhiều nơi cũng làm vậy để nhớ cha. Tục này phổ biến ở các buổi lễ đông người, ở trường học, cơ quan, và nhiều gia đình mang về làm ở nhà. Nhiều người biết đến nó qua bài hát quen thuộc “Bông hồng cài áo”, thường được hát trong các buổi lễ mùa này.
Bạn không cần giải thích ý nghĩa ấy cho mẹ, cũng không cần nói về nguồn gốc. Mẹ biết rồi. Điều mẹ chưa biết là con nghĩ gì khi cài hoa cho mẹ. Đó là phần lời nói bạn chuẩn bị.
Cũng nên nhớ, cài hoa là một việc chạm: tay con chạm áo mẹ, có khi chạm vai. Với nhiều gia đình ít ôm nhau, đây là một trong số ít lần trong năm con chạm vào mẹ một cách có chủ ý. Nói chậm, đứng yên vài giây sau khi cài, đừng vội quay đi. Vài giây ấy quan trọng hơn câu bạn nói. Nếu mẹ ngượng, cứ cười, nói một câu đùa nhẹ cho mẹ đỡ lúng túng, lời thương vẫn đến đủ.
Cài cho mẹ ở nhà: lời và cử chỉ
Cài hoa ở nhà riêng tư hơn trong buổi lễ, nên bạn được nói thật hơn. Thứ tự gợi ý:
- Chọn lúc mẹ không bận: sau bữa sáng, trước khi mẹ ra chợ, hoặc buổi tối khi cả nhà đã ngồi xuống. Đừng chọn lúc mẹ đang nấu ăn.
- Gọi mẹ lại, đưa bông hoa cho mẹ thấy trước, rồi hỏi: “Mẹ cho con cài hoa lên áo mẹ nha.” Hỏi trước là một cử chỉ kính trọng.
- Cài cẩn thận, kim cài hướng ra ngoài để không đâm vào mẹ. Chỉnh bông hoa cho ngay. Nếu mẹ mặc áo mỏng, cài vào chỗ đường may hoặc dùng kẹp nhỏ để áo không rách.
- Nói câu bạn đã chuẩn bị, ngắn thôi. Ví dụ: “Mẹ ơi, con còn được cài bông đỏ cho mẹ là con mừng lắm. Năm nay con sẽ về ăn cơm với mẹ nhiều hơn.”
- Đứng yên vài giây, nếu nhà quen thì ôm mẹ. Nếu không quen, nắm tay mẹ một chút là đủ.
Đừng cầm điện thoại quay phim ngay lúc ấy, trừ khi có người khác quay giúp mà mẹ đồng ý. Khoảnh khắc mẹ con nhìn nhau sẽ mất đi nếu bạn đang nhìn màn hình.
Lời ngắn khi cài hoa cho mẹ, cho cha
Mẫu tự viết, chọn câu hợp với giọng nhà bạn rồi thay chi tiết:
- Mẹ ơi, bông đỏ này của mẹ. Con cảm ơn mẹ đã thức với con bao nhiêu đêm con ốm.
- Má, con cài hoa cho má. Má còn đây là tụi con còn chỗ để về.
- Mẹ, con chúc mẹ năm nay bớt đau lưng. Cuối tuần con đưa mẹ đi khám nha.
- Ba ơi, con cài cho ba một bông. Ba đừng ngại, năm nay con muốn cài cho cả ba với má.
- Bố, con cảm ơn bố. Mấy năm nay con ít nói, nhưng con nhớ hết những gì bố làm.
- Mẹ ơi, đứng yên con cài cho thẳng nè. Mẹ đẹp nhất xóm đó. (giọng vui nhẹ, hợp với nhà hay đùa)
Câu càng ngắn càng dễ nói lúc xúc động. Nếu bạn sợ quên, chỉ cần nhớ hai chữ: một việc mẹ làm, một việc con sẽ làm. Còn lại để tự nhiên. Nếu cả nhà cùng cài hoa cho cha mẹ, mỗi người con nói một câu riêng, đừng để một người nói thay cả nhà; cha mẹ muốn nghe giọng của từng đứa con, kể cả đứa ít nói nhất.
Cài hoa cho nhau ở cơ quan, lớp học
Để mỗi người tự chọn màu. Ở nơi đông người, bạn không biết ai còn mẹ, ai đã mất. Cách tế nhị nhất là bày cả hai màu, mời mọi người tự lấy, hoặc hỏi nhỏ: “Chị muốn cài bông nào?” Đừng hỏi to “Chị còn mẹ không?” trước đám đông.
Lời nói khi cài cho đồng nghiệp. Ngắn và chung: “Chúc chị mùa Vu Lan bình an, gia đình mạnh khoẻ.” Không cần hơn. Nếu thân, thêm một câu riêng: “Cuối tuần chị về thăm bác gái hả?”
Lời nói khi cài cho bạn cùng lớp. Học sinh, sinh viên nói vui hơn cũng được: “Cài cho ông một bông, tối về nhớ gọi cho mẹ nha.” Một lời nhắc như vậy đôi khi chính là lý do bạn mình gọi về nhà.
Cài cho người lớn tuổi hơn. Hỏi trước, khom người xuống nếu người ấy đang ngồi, đừng bắt họ đứng dậy, cài cẩn thận, nói một câu kính trọng: “Con cài hoa cho bác, chúc bác mạnh khoẻ.” Với người lớn tuổi đã mất mẹ từ lâu, một câu hỏi thăm nhẹ về mẹ của họ có khi làm họ rất vui vì được kể.
Khi cài cho người mang bông trắng
Cài bông trắng cho một người là việc cần nhẹ tay nhất. Họ có thể vừa mất mẹ năm nay, có thể mất từ khi còn nhỏ, có thể mất cả cha lẫn mẹ. Bạn không cần biết, cũng không cần hỏi. Chỉ cần cài cẩn thận và nói một câu không làm họ phải giải thích.
Vài câu dùng được: “Mình cài cho bạn nha.” “Chúc anh mùa Vu Lan an lòng.” “Bác gái chắc vui khi thấy chị như bây giờ.” Câu cuối chỉ dùng khi bạn biết người ấy và từng biết mẹ họ. Tránh những câu như “Tội nghiệp, mất mẹ buồn lắm ha”; nó buộc người kia phải trả lời về nỗi buồn của mình giữa chỗ đông người.
Nếu chính bạn là người mang bông trắng và được mời cài cho người khác, bạn không cần giấu cảm xúc, cũng không cần tỏ ra mạnh mẽ. Cài bông đỏ cho một người còn mẹ, bạn nói một câu như: “Còn mẹ thì thương mẹ nhiều vào nha.” Câu ấy từ người mang bông trắng nói ra thường làm người nghe nhớ rất lâu. Nhiều người kể rằng câu ấy khiến họ về nhà ôm mẹ lần đầu sau nhiều năm.
Câu nên nói, câu nên tránh theo tình huống
Bảng tóm tắt để bạn chọn nhanh:
| Tình huống | Nên nói | Nên tránh |
|---|---|---|
| Cài cho mẹ ở nhà | Con cảm ơn mẹ đã… (một việc cụ thể) | Bài văn dài, đọc thuộc lòng |
| Cài cho cha | Năm nay con cài cho cả ba | Câu so sánh cha với mẹ |
| Cài cho đồng nghiệp | Chúc chị mùa Vu Lan bình an | Hỏi to “còn mẹ không” |
| Cài bông trắng cho người khác | Mình cài cho bạn nha | Tội nghiệp, mất mẹ buồn lắm ha |
| Cài cho người lớn tuổi | Con cài hoa cho bác, chúc bác mạnh khoẻ | Đùa về tuổi tác |
| Con nhỏ cài cho mẹ | Để con tự nói câu của con | Nhắc từng chữ cho con |
Điểm chung của cột bên phải là đặt người được cài vào thế phải trả lời, giải thích hoặc ngượng ngùng. Lúc cài hoa nên là lúc nhẹ nhàng cho cả hai bên. Khi phân vân, chọn câu ngắn hơn, chung hơn; một lời chúc bình an không bao giờ làm ai khó xử.
Con nhỏ cài hoa cho mẹ, mẹ cài lại cho con
Trẻ nhỏ cài hoa thường lóng ngóng, có khi đâm kim vào áo lệch hẳn. Đừng sửa ngay trước mặt con. Để bông hoa lệch cả buổi cũng không sao; đó là bông hoa đẹp nhất mẹ cài trong ngày.
Người lớn giúp con bằng cách chọn bông hoa nhỏ, cắt bớt gai, dùng loại kim cài an toàn hoặc kẹp nhỏ, và nhắc con một câu trước khi cài: “Con muốn nói gì với mẹ thì nói lúc cài nha.” Đừng nhắc chữ. Con nói “Mẹ đẹp” hay “Con thương mẹ” hay im lặng cười, cũng đều là lời.
Một cách làm ấm là để mẹ cài lại cho con một bông nhỏ, nói một câu như “Mẹ cảm ơn con đã làm con của mẹ.” Trẻ sẽ hiểu lòng biết ơn đi hai chiều, không phải chỉ là việc con phải làm cho cha mẹ. Đây cũng là lúc bố đứng cạnh, cài cho cả hai mẹ con, để mùa Vu Lan thành một khoảnh khắc của cả nhà. Ảnh chụp lúc ấy thường là tấm ảnh gia đình được in ra treo lâu nhất.
Nếu trẻ ở trong gia đình không có mẹ bên cạnh, người lớn cho con cài hoa cho người chăm con nhiều nhất, bà, bố hay dì, và nói với con rằng ai thương con, chăm con, con đều được cài hoa cảm ơn.
Sau khi cài hoa: câu hỏi để nói tiếp
Cài hoa xong, nhiều người đứng lúng túng không biết nói gì tiếp, rồi mỗi người quay về việc của mình. Một câu hỏi nhẹ giữ cho khoảnh khắc ấy kéo dài thêm vài phút, đủ để mẹ kể một chuyện. Vài câu gợi ý:
- “Hồi mẹ bằng tuổi con, mùa này mẹ hay làm gì?”
- “Bà ngoại hồi đó có hay cài hoa cho mẹ không?”
- “Năm nay mẹ muốn tụi con làm gì cho mẹ nhất?”
- “Mẹ nhớ lần đầu con cài hoa cho mẹ không? Con mấy tuổi?”
- “Ba với mẹ quen nhau mùa nào vậy?”
Câu hỏi về ông bà ngoại, ông bà nội nên hỏi nhẹ, vì có thể mẹ đang mang bông trắng cho chính mẹ của mẹ. Nếu thấy mẹ chùng xuống, cứ để mẹ kể, ngồi nghe, đừng vội đổi chủ đề. Mùa Vu Lan cũng là mùa mẹ nhớ mẹ của mình, và được con ngồi nghe kể về bà là một món quà mẹ ít khi nhận được.
Câu hỏi thường gặp
Còn cha mất mẹ thì cài bông hồng màu gì?
Theo cách làm phổ biến, màu hoa theo người mẹ: mẹ đã khuất thì cài bông trắng. Nhiều nơi cho cài thêm một bông nữa để nhớ hoặc tri ân cha, tuỳ ban tổ chức và nếp nhà.
Có nên cài hoa cho cha mùa Vu Lan không?
Nên, nếu nhà bạn muốn. Mùa Vu Lan là mùa báo hiếu cha mẹ, không riêng mẹ. Cài cho cha một bông, kèm một câu cảm ơn ngắn, nhiều ông bố sẽ ngượng nhưng rất vui.
Ở cơ quan có cần hỏi người khác còn mẹ hay không trước khi cài?
Không nên hỏi thẳng trước đông người. Bày sẵn hai màu để mỗi người tự chọn, hoặc hỏi nhỏ người ấy muốn cài bông nào. Cách đó tránh làm ai phải giải thích hoàn cảnh riêng.
Cài hoa xong có cần nói gì không, hay chỉ cài là đủ?
Cài không lời vẫn có ý nghĩa, nhưng một câu ngắn làm khoảnh khắc trọn hơn. Với mẹ, nên có một câu cụ thể; với đồng nghiệp, một lời chúc bình an là đủ.
Không có hoa tươi thì cài gì thay?
Có thể dùng hoa giấy, hoa vải tự làm, hoặc chỉ cần nắm tay mẹ và nói lời tri ân. Điều quan trọng là lời nói và cử chỉ, không phải bông hoa đắt hay rẻ.