KinhTrong.comKính Trọng
Vu Lan báo hiếu: thư và lời tri ân cha mẹ

Giúp trẻ nhỏ nói lời cảm ơn mẹ mùa Vu Lan: gợi ý theo tuổi, để con tự nói

Giúp trẻ nhỏ nói lời cảm ơn mẹ mùa Vu Lan bằng lời của chính con: câu hỏi gợi chuyện theo tuổi, làm thiệp tay đơn giản, gợi ý cho bố và cô giáo, không chấm điểm.

A Vietnamese father and a small child kneeling on a living room floor folding a blank card from colored paper, shot from above at an angle, soft evening lamplight

Giúp trẻ nhỏ nói lời cảm ơn mẹ mùa Vu Lan, việc của người lớn là gợi chuyện bằng câu hỏi rồi lắng nghe, không phải soạn sẵn câu cho con học thuộc. Một câu ngô nghê nhưng là của con, kiểu “con cảm ơn mẹ vì mẹ cột tóc cho con không đau”, quý hơn một bài đọc thuộc trơn tru.

Bài này dành cho bố, ông bà, anh chị lớn và cô giáo mầm non, tiểu học: trẻ ở từng độ tuổi nói được gì, những câu hỏi gợi chuyện, ví dụ lời thật của trẻ sau khi được gợi, cách cùng con làm một tấm thiệp tay, gợi ý cho lớp học, và những điều người lớn nên tránh để lời cảm ơn không thành bài kiểm tra.

Lời của trẻ không cần hay, cần là của trẻ

Trẻ nhỏ cảm ơn theo cách rất riêng: nhớ những thứ người lớn cho là nhỏ xíu. Mẹ thổi nguội muỗng cháo, mẹ đọc truyện bằng giọng con hổ, mẹ để dành cho con cái đùi gà. Những chi tiết ấy, khi con tự nói ra, làm mẹ bất ngờ vì không ngờ con để ý.

Người lớn hay muốn trẻ nói câu “đúng”, kiểu “Con cảm ơn mẹ đã sinh thành và nuôi dưỡng con”. Câu ấy không sai, nhưng trẻ ba bốn tuổi không hiểu sinh thành là gì, và mẹ nghe là biết người lớn dạy. Mục tiêu mùa Vu Lan với trẻ nhỏ không phải là một câu hay, mà là một lần con dừng lại nghĩ: mẹ đã làm gì cho mình.

Vì vậy, đừng chỉnh câu của con cho đúng ngữ pháp, đừng thêm chữ của người lớn vào. Nếu con nói “Con thương mẹ vì mẹ cho con ăn kem lúc con ốm”, cứ để nguyên, kể cả khi bạn biết hôm đó kem là phần thưởng sau khi uống thuốc. Đó là trí nhớ của con, và mẹ sẽ nhận ra ngay.

Người lớn chỉ làm hai việc: tạo ra lúc thư thả để con nghĩ, và ghi lại đúng lời con. Mọi phần còn lại, từ chọn câu, chọn lúc nói, tới cách trao, càng để con tự làm nhiều càng tốt.

Trẻ nói được gì theo từng độ tuổi

Mỗi tuổi có một khả năng khác nhau. Bảng dưới để người lớn đặt kỳ vọng vừa sức:

Độ tuổiCon làm đượcNgười lớn giúp
3–4 tuổiMột câu ngắn, ôm mẹ, đưa hoa, vẽ nguệch ngoạcGợi một câu hỏi, nhắc con nói khi đưa quà, chụp lại khoảnh khắc.
5–6 tuổiHai ba câu kể một việc mẹ làm, tô màu thiệpGhi lại lời con lên thiệp đúng nguyên văn, để con ký tên hoặc vẽ.
7–8 tuổiTự viết vài dòng, có thể sai chính tảKhông sửa chính tả trên thiệp, chỉ giúp nếu con hỏi.
9–11 tuổiViết một đoạn ngắn, tự nghĩ việc làm giúp mẹGợi ý chọn một kỷ niệm, để con tự quyết nội dung và cách trao.

Đừng đem con so với anh chị hay bạn cùng lớp. Mỗi đứa trẻ cảm ơn theo cách và theo nhịp của mình, có đứa nói nhiều, có đứa chỉ ôm. Cả hai đều là lời cảm ơn. Trẻ có anh chị em thì mỗi đứa làm phần riêng, đừng gộp chung một tấm thiệp cho nhanh.

Câu hỏi gợi chuyện để con tự nói

Hỏi lúc thư thả, như khi đi dạo hoặc trước giờ ngủ, không hỏi kiểu phỏng vấn. Mỗi lần chỉ một hai câu, rồi im lặng chờ con nghĩ. Trẻ nhỏ cần vài giây để tìm chữ, người lớn hay vội trả lời thay:

  • Hôm nay mẹ làm gì cho con mà con thích nhất?
  • Con nhớ lần nào mẹ chăm con lúc con ốm không? Mẹ làm gì?
  • Món gì mẹ nấu con thích nhất? Con muốn nói gì với mẹ về món đó?
  • Nếu con được làm một việc cho mẹ, con muốn làm gì?
  • Mẹ hay nói câu gì với con? Con nghe câu đó thấy sao?
  • Có lúc nào mẹ buồn không? Lúc đó con muốn làm gì cho mẹ vui?

Ghi nhanh câu trả lời của con vào điện thoại. Vài ngày sau, đọc lại cho con nghe và hỏi: “Con muốn nói câu nào với mẹ hôm rằm?” Để con tự chọn. Việc chọn ấy là phần quan trọng, vì đó là lúc lời cảm ơn trở thành của con.

Nếu con trả lời “con không biết”, đừng gợi ý đáp án. Đổi sang câu khác, hoặc kể một chuyện mẹ đã làm cho con hôm qua rồi hỏi con nhớ không. Trẻ nhớ rất nhiều, chỉ cần một cái móc nhỏ để kéo ra.

Ví dụ lời của trẻ sau khi được gợi

Đây là kiểu câu trẻ thường nói khi được hỏi đúng cách. Chúng được viết lại để minh hoạ, bạn đừng đưa con học thuộc mà dùng để hình dung:

  • Con cảm ơn mẹ vì mẹ cột tóc cho con mà không đau. (bé gái bốn tuổi)
  • Mẹ ơi, con thích lúc mẹ đọc truyện con thỏ, mẹ làm giọng con thỏ buồn cười lắm. (bé năm tuổi)
  • Con cảm ơn mẹ đi làm về mệt mà vẫn chơi xếp hình với con. (bé sáu tuổi)
  • Mẹ, con hứa tự cất cặp, mẹ khỏi la nữa. (bé bảy tuổi)
  • Con biết mẹ thức khuya làm việc. Con pha cho mẹ ly sữa nè. (bé chín tuổi)

Để ý lời trẻ thường gắn với một việc rất gần, và hay kèm một lời hứa nhỏ. Người lớn chỉ cần giúp con giữ lời hứa ấy vài ngày sau, để con học được rằng lời cảm ơn đi cùng việc làm.

Cùng con làm một tấm thiệp tay

Thiệp tay của trẻ không cần đẹp. Nó cần có dấu tay của con. Các bước đơn giản, làm trong khoảng ba mươi phút:

  1. Gấp đôi một tờ giấy bìa màu. Để con chọn màu, kể cả khi con chọn màu bạn thấy không hợp.
  2. Mặt ngoài: con vẽ mẹ, vẽ hoa, hoặc in dấu bàn tay bằng màu nước. Đừng vẽ hộ.
  3. Mặt trong: con nhỏ thì người lớn ghi nguyên văn lời con nói, rồi để con ký tên bằng nét nguệch ngoạc. Con lớn thì tự viết.
  4. Cho con tự quyết cách trao: để lên gối mẹ, đưa tận tay, hay giấu trong túi xách mẹ.
  5. Chụp ảnh tấm thiệp và giữ lại. Vài năm sau đọc lại, cả nhà sẽ cười và nhớ. Nhiều mẹ cất thiệp của con trong một chiếc hộp riêng, mỗi năm thêm một tấm.

Không khen chê thiệp đẹp hay xấu, không so với thiệp của anh chị em. Nếu muốn nói gì, nói về công sức: “Con ngồi làm lâu ghê, mẹ chắc vui lắm.”

Khi con muốn làm một việc cho mẹ

Trẻ từ năm sáu tuổi thường tự đề nghị làm gì đó cho mẹ: rửa chén, tưới cây, đấm lưng. Đây là lúc tốt nhất để dạy con rằng lời cảm ơn và việc làm đi cùng nhau. Người lớn đừng gạt đi vì sợ con làm hỏng, cũng đừng làm lại ngay trước mặt con khi con làm chưa khéo.

Giúp con chọn một việc vừa sức, làm được trong mười lăm phút: xếp dép ngay ngắn, bày chén đũa, tưới mấy chậu cây ngoài hiên, rót cho mẹ ly nước khi mẹ đi làm về. Việc nhỏ mà làm trọn vẹn sẽ cho con cảm giác mình thật sự làm được điều gì đó cho mẹ.

Khi con làm xong, gợi con nói kèm một câu: “Mẹ ơi, con xếp dép rồi nè, mẹ khỏi cúi xuống.” Câu ấy chính là lời tri ân của trẻ nhỏ, có việc, có ý nghĩ cho mẹ. Nếu con muốn duy trì việc đó sau mùa Vu Lan, cả nhà cùng ghi nhận bằng lời cảm ơn, không cần bảng thưởng hay dán sao.

Gợi ý cho bố và cho cô giáo

Bố là người giúp hợp nhất. Mùa Vu Lan, bố cùng con chuẩn bị bất ngờ cho mẹ là cách dạy con biết ơn và cũng là lời tri ân của bố gửi vợ. Bố có thể dẫn con đi mua một bông hồng, cùng con dọn bàn ăn, và đứng sau lưng khi con nói lời cảm ơn.

Ở lớp mầm non, tiểu học. Cô giáo có thể cho cả lớp làm thiệp, nhưng không thi thiệp đẹp, không chấm điểm, không chọn thiệp để khen trước lớp. Mỗi con mang thiệp của mình về nhà là đủ. Cô cũng có thể gợi chuyện cả lớp bằng một câu hỏi chung, như mẹ hay làm gì cho con buổi sáng, để con nào cũng có điều để nói.

Nghĩ tới trẻ không sống cùng mẹ. Trong lớp có thể có con mất mẹ, con sống với ông bà, với bố, với mẹ kế. Cô nên nói “gửi người chăm con nhiều nhất” thay vì bắt buộc “gửi mẹ”, và để con tự chọn người nhận.

Không biến thành bài tập. Đừng giao việc viết lời cảm ơn mẹ thành bài về nhà có nộp lại. Lời cảm ơn là chuyện riêng giữa con với mẹ, không phải để cô đọc.

Điều người lớn nên tránh

Bắt con học thuộc một bài dài. Con đọc trơn nhưng không hiểu, mẹ nghe xong biết ngay người lớn soạn. Một câu của con quý hơn.

Quay phim con để đăng mạng. Nếu muốn ghi lại, giữ cho gia đình. Trẻ nhỏ chưa đủ tuổi để đồng ý xuất hiện trước người lạ, và khoảnh khắc riêng tư dễ thành màn diễn.

Ép con nói khi con ngại. Có trẻ không nói được trước mặt mẹ. Cho con đưa thiệp và ôm thay lời là đủ.

Dùng lời cảm ơn để răn dạy. Câu “con phải biết ơn mẹ, mẹ khổ vì con lắm” làm trẻ thấy có lỗi chứ không thấy biết ơn. Cứ để con tự nhận ra qua câu hỏi gợi chuyện.

Khen quá lời trước mặt người khác. Kể với cả họ rằng con nói hay như người lớn dễ làm trẻ nghĩ lời cảm ơn là để được khen, lần sau con sẽ nói để diễn. Một nụ cười, một cái ôm của mẹ là đủ.

Quên phần việc làm sau lời hứa. Con hứa tự cất cặp, người lớn quên nhắc, ba ngày sau mẹ lại la. Lời hứa thành câu nói gió bay. Hãy nhẹ nhàng nhắc con giữ lời, và khen khi con làm được.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi thì nên bắt đầu dạy nói lời cảm ơn mẹ?

Từ khoảng ba tuổi trẻ đã nói được một câu cảm ơn đơn giản khi được gợi. Quan trọng không phải tuổi bắt đầu mà là người lớn làm gương, cảm ơn nhau hằng ngày trước mặt trẻ.

Con không chịu nói lời cảm ơn thì có nên ép?

Không nên. Có trẻ ngại, có trẻ chưa hiểu. Cứ cho con đưa thiệp, ôm mẹ, hoặc làm một việc giúp mẹ. Lời nói sẽ đến khi con lớn hơn và thấy người lớn nói lời cảm ơn tự nhiên.

Lớp có trẻ mồ côi mẹ thì làm hoạt động Vu Lan thế nào?

Cô nên để mỗi con tự chọn người nhận thiệp: bà, bố, dì, cô giáo. Tránh những câu như ai cũng có mẹ, và không hỏi riêng hoàn cảnh của con trước lớp.

Có nên thưởng khi con nói lời cảm ơn mẹ?

Không nên gắn lời cảm ơn với phần thưởng, vì con sẽ hiểu cảm ơn là để được gì đó. Niềm vui của mẹ khi nghe con nói đã là điều con nhận được.

Bé chưa biết viết thì làm thiệp thế nào?

Để bé vẽ hoặc in dấu tay, người lớn ghi lại nguyên văn câu bé nói vào bên trong thiệp. Bé ký tên bằng một nét vẽ hay một hình trái tim là đủ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138