Một tờ báo tường 20/11 đủ đầy thường có năm phần: một bài văn tri ân chính, một bài phỏng vấn ngắn thầy cô, một hai bài thơ tự làm, một góc lời nhắn của từng bạn và một mẩu chuyện vui của lớp. Nội dung nên do chính học sinh viết, kể chuyện thật của lớp; chép một bài trên mạng thì tờ báo đẹp mà không ai đứng lại đọc.
Bài này chỉ bàn phần chữ: mẫu bài văn, câu hỏi phỏng vấn, cách làm một bài thơ lục bát ngắn, mẫu lời nhắn, và cách chia việc để cả lớp cùng góp. Trình bày, vẽ, cắt dán là chuyện của bạn khéo tay trong lớp.
Báo tường cần những bài gì
Một khổ giấy lớn chứa được khoảng năm đến bảy bài. Đây là cách phân bổ để tờ báo có nhịp, không phải năm bài văn giống hệt nhau:
| Phần | Độ dài | Người viết | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Bài văn tri ân chính | 300–450 chữ | Một hai bạn viết tốt | Kể một chuyện thật của lớp với thầy cô |
| Phỏng vấn thầy cô | 5–6 câu hỏi đáp | Hai bạn đi phỏng vấn | Hỏi về nghề, không hỏi chuyện riêng |
| Thơ tự làm | 4–12 câu | Ai thích thì viết | Không chép thơ của người khác |
| Lời nhắn của từng bạn | Mỗi bạn 1–2 câu | Cả lớp | Viết tay trên mảnh giấy nhỏ |
| Chuyện vui của lớp | 100–200 chữ | Bạn hài hước nhất lớp | Vui mà không chọc thầy cô |
| Tên báo và lời đầu báo | 2–3 câu | Ban biên tập | Nói tờ báo này tặng ai |
Tên báo nên là một cụm từ của lớp thay vì “Kính dâng thầy cô” lặp lại ở mọi lớp, ví dụ tên một câu cô chủ nhiệm hay nói, hoặc tên chỗ ngồi quen của lớp.
Bài văn tri ân mẫu: “Sáu giờ kém mười lăm”
Bài mẫu dài khoảng 350 chữ, kể một thói quen nhỏ của cô chủ nhiệm. Bạn đọc để thấy cách đi từ một chi tiết đến lời cảm ơn, rồi thay bằng chuyện của lớp mình.
Lớp 8A có một bí mật mà chỉ những bạn trực nhật mới biết: sáu giờ kém mười lăm sáng, cửa lớp đã mở. Không phải bác bảo vệ mở. Là cô.
Cô đến sớm, mở cửa sổ cho phòng thoáng, lau bảng, rồi ngồi ở bàn giáo viên chấm nốt mấy bài kiểm tra còn dở từ tối hôm trước. Bạn nào đến sớm sẽ thấy cô ngẩng lên, cười, hỏi: “Ăn sáng chưa?” Câu hỏi ấy lặp lại gần như mỗi ngày, đến mức cả lớp đã thuộc.
Có một buổi sáng tháng Mười, Hùng đến lớp lúc sáu giờ, mắt đỏ hoe. Nhà Hùng có chuyện, Hùng đi bộ đến trường từ rất sớm vì không muốn ở nhà. Cô không hỏi nhiều. Cô đưa cho Hùng nửa ổ bánh mì, kéo ghế ngồi cạnh, cùng ăn, nói chuyện về trận bóng tối qua. Đến lúc các bạn khác vào lớp, Hùng đã cười được. Mãi sau này Hùng mới kể cho cả lớp nghe.
Chúng em thường nghĩ thầy cô đến trường để dạy học. Nhưng những buổi sáng sáu giờ kém mười lăm cho chúng em biết, có những việc thầy cô làm không nằm trong giáo án. Mở cửa lớp sớm. Hỏi một câu “ăn sáng chưa”. Ngồi cạnh một đứa học trò đang buồn mà không cần hỏi vì sao.
Ngày 20 tháng 11 năm nay, lớp 8A muốn nói với cô: chúng em biết cô đến sớm. Chúng em biết cô chấm bài đến khuya. Chúng em cảm ơn cô vì những buổi sáng ấy. Và từ tuần sau, lớp em sẽ thay phiên nhau đến sớm mở cửa, để cô được ngủ thêm mười lăm phút.
Lưu ý: chuyện của Hùng chỉ được đưa lên báo khi chính bạn ấy đồng ý. Chuyện riêng của một bạn, dù cảm động, vẫn là chuyện của bạn ấy.
Biến bài mẫu thành chuyện của lớp mình
Bài “Sáu giờ kém mười lăm” chỉ là khung. Bạn viết bài chính của lớp mình theo năm bước:
- Tìm một thói quen nhỏ của thầy cô mà cả lớp nhận ra: câu hay nói, giờ hay đến, món đồ hay mang theo, cách gọi học trò.
- Đặt thói quen ấy làm tiêu đề và câu mở đầu. Tiêu đề lạ một chút làm người xem tò mò đứng lại.
- Kể một lần thói quen ấy gặp một chuyện đặc biệt, như buổi sáng bạn Hùng đến sớm. Có thời gian, có người, có câu nói.
- Viết một đoạn ngắn lớp mình hiểu ra điều gì từ chuyện ấy. Hai ba câu, không giảng giải.
- Kết bằng lời cảm ơn và một việc lớp sẽ làm. Lời hứa cụ thể làm bài văn có hậu, và thầy cô thường nhắc lại lời hứa ấy suốt năm.
Viết xong, đọc cho một bạn chưa biết chuyện nghe. Nếu bạn ấy hỏi “rồi sao nữa”, bài còn thiếu chi tiết; nếu bạn ấy im lặng một lúc, bài đã được.
Phỏng vấn thầy cô: câu hỏi gợi ý
Bài phỏng vấn làm tờ báo sống động vì có giọng của chính thầy cô. Hẹn trước, hỏi trong mười lăm phút, ghi âm nếu thầy cô cho phép. Chọn năm sáu câu trong danh sách:
- Ngày đầu tiên đứng lớp, thầy cô nhớ nhất điều gì?
- Vì sao thầy cô chọn dạy môn này?
- Có học trò cũ nào làm thầy cô nhớ mãi không, vì chuyện gì?
- Ngoài giờ dạy, thầy cô thích làm gì nhất?
- Điều gì ở lớp mình làm thầy cô vui nhất năm nay?
- Nếu được nhắn một câu cho học trò mười năm nữa, thầy cô sẽ nhắn gì?
Không hỏi về lương, chuyện gia đình, tuổi tác hay những chuyện thầy cô không vui. Viết lại câu trả lời gần với lời thầy cô nói, đưa thầy cô đọc lại trước khi dán lên báo.
Nếu thầy cô bận, đổi thành phỏng vấn bằng giấy: đưa ba câu hỏi, xin thầy cô viết vài dòng trả lời. Nét chữ thật của thầy cô trên tờ báo là chi tiết các bạn sẽ đứng xem lâu nhất.
Thơ tự làm: một khổ lục bát từ chuyện thật
Không cần là nhà thơ mới viết được bốn câu lục bát. Cách làm: chọn một hình ảnh thật của lớp, viết câu sáu chữ, rồi câu tám chữ có chữ thứ sáu vần với chữ cuối câu sáu. Ví dụ bốn câu tự viết dưới đây, lấy từ chuyện cô đến lớp sớm:
Cô về lớp sớm hôm nay,
Tay còn vương phấn, mắt cay đêm dài.
Lớp mình không nói với ai,
Tự dưng ngồi thẳng, chẳng sai bài nào.
Bài thơ không hay theo kiểu văn chương, nhưng có hình ảnh thật: phấn trên tay, mắt cay vì thức chấm bài, cả lớp tự ngoan. Thầy cô đọc sẽ nhận ra lớp mình ngay. Đó là điều một bài thơ chép trên mạng không làm được, dù câu chữ trau chuốt đến đâu.
Nếu lục bát khó, viết thơ tự do bốn năm dòng, mỗi dòng một hình ảnh: tiếng phấn trên bảng, chiếc áo dài cô mặc thứ Hai, câu “ăn sáng chưa”. Đừng ép vần đến mức câu vô nghĩa.
Góc lời nhắn của từng bạn
Góc này thường được đọc nhiều nhất, vì ai cũng muốn tìm lời của mình và của bạn thân. Phát cho mỗi bạn một mảnh giấy nhỏ, gợi ý viết một hai câu có chi tiết. Vài mẫu để cả lớp tham khảo:
- Cô ơi, em vẫn nhớ hôm cô cho em mượn bút đỏ chữa bài, em chưa trả cô đâu ạ.
- Thầy dạy Lý đừng giận lớp mình nữa nhé, tuần này chúng em làm bài tập đầy đủ rồi.
- Cảm ơn cô đã cho em ngồi bàn đầu khi em quên kính.
- Chúc cô năm nay không bị lớp mình làm mất giọng lần nào.
- Em không giỏi nói, em chỉ viết được: em cảm ơn thầy.
Lời nhắn viết tay, không đánh máy. Nét chữ xiêu vẹo của học trò là thứ thầy cô thích đọc. Mỗi bạn ký tên nhỏ ở cuối, hoặc để trống nếu muốn giấu.
Lời đầu báo và chuyện vui của lớp
Lời đầu báo đặt ngay dưới tên báo, hai ba câu, nói tờ báo này của ai và tặng ai. Mẫu: Tờ báo này do bốn mươi bạn lớp 9A cùng viết, cùng vẽ trong mười ngày. Chữ có xấu, vần có lệch, nhưng mọi dòng đều là thật. Chúng em gửi tặng cô chủ nhiệm và các thầy cô đã dạy lớp em.
Chuyện vui của lớp làm người xem dừng lại và mỉm cười giữa những bài văn nghiêm túc. Chọn chuyện cả lớp đều biết, kể ngắn, kết bằng một chi tiết dễ thương về thầy cô. Mẫu:
Tuần trước, cả lớp hẹn nhau giấu cô chuyện tập văn nghệ. Lớp phó văn nghệ dặn đi dặn lại: không ai được hé răng. Sáng thứ Hai, cô vào lớp, đặt cặp xuống và hỏi: “Bài hát lớp mình tập đến đâu rồi?” Hóa ra cô nghe thấy cả lớp hát lệch tông từ hành lang tầng dưới. Cô còn bảo đoạn điệp khúc nên hạ giọng xuống một chút.
Chuyện vui về chính lớp mình là an toàn nhất. Tránh chuyện cười về một bạn cụ thể khi bạn chưa đồng ý, và tuyệt đối không lấy ngoại hình hay giọng nói của thầy cô ra làm trò đùa.
Chia việc và những lỗi hay gặp
Chia việc sớm, ít nhất mười ngày. Ban biên tập ba bốn bạn chia đầu bài, hẹn hạn nộp bản viết tay trước ngày dán năm ngày để còn sửa.
Cả lớp đều có chữ trên báo. Góc lời nhắn là chỗ để bạn nào cũng góp mặt, kể cả bạn không viết giỏi. Tờ báo là món quà của cả lớp, không phải của ba bạn trong ban biên tập.
Lỗi: chép bài trên mạng. Thầy cô đọc báo tường của nhiều lớp, bài chép sẽ gặp lại nhiều lần. Một bài văn vụng mà thật được đọc kỹ hơn bài chép bóng bẩy.
Lỗi: chỉ có tính từ. “Cô hiền dịu, tận tụy, yêu thương” nói ra ai cũng biết. Thay bằng một việc cô làm: cô mở cửa lớp lúc sáu giờ kém mười lăm.
Lỗi: sai chính tả to ngay tiêu đề. Nhờ hai bạn khác nhau soát chính tả trước khi chép sạch lên báo. Chữ to dễ sai mà khó sửa.
Lỗi: chuyện vui làm thầy cô ngượng. Chuyện cười về lớp thì được, chuyện cười về ngoại hình, giọng nói của thầy cô thì không.
Câu hỏi thường gặp
Báo tường 20/11 nên có những nội dung gì?
Thường có bài văn tri ân chính, phỏng vấn thầy cô, thơ tự làm, góc lời nhắn của từng bạn và một mẩu chuyện vui của lớp. Không cần đủ cả năm phần, nhưng nên có ít nhất một bài kể chuyện thật.
Bài văn trên báo tường nên dài bao nhiêu?
Khoảng 300 đến 450 chữ cho bài chính. Dài hơn thì chữ phải nhỏ, người xem đứng đọc mỏi chân. Bài ngắn mà có một chuyện cụ thể vẫn chạm hơn bài dài kể chung chung.
Có được dùng thơ nổi tiếng trên báo tường không?
Có thể trích một câu ca dao quen thuộc, ghi rõ là ca dao. Phần thơ chính nên tự làm, dù chưa hay. Báo tường của lớp đẹp nhất khi mọi chữ trên đó là của lớp.
Làm sao để cả lớp cùng tham gia làm báo tường?
Chia ban biên tập lo bài chính, còn cả lớp cùng viết lời nhắn, góp chuyện vui, góp ảnh. Ai không viết thì phụ cắt dán, trang trí. Mỗi bạn có một phần là tờ báo thành của chung.
Có nên viết về một thầy cô cụ thể trên báo tường không?
Nên, vì bài viết về một người cụ thể dễ chạm hơn. Hỏi ý thầy cô trước nếu có chi tiết riêng, và vẫn dành một câu cảm ơn chung cho các thầy cô khác dạy lớp.
Học sinh tiểu học làm báo tường thế nào?
Các con vẽ tranh, viết một hai câu cảm ơn, dán ảnh lớp. Bố mẹ và cô giúp chép sạch, không viết thay. Bức tranh ngô nghê kèm câu viết vụng của trẻ là thứ thầy cô giữ lâu nhất.