KinhTrong.comKính Trọng
Cách viết và nói lời tri ân

Hướng dẫn con tự làm thiệp và nói lời cảm ơn thầy cô, ông bà

Cách giúp con từ mầm non đến tiểu học tự nghĩ lời, tự làm thiệp và tự nói lời cảm ơn thầy cô, ông bà: câu hỏi gợi chuyện, việc nên và không nên làm.

A Vietnamese mother and her small daughter kneel on a living room floor gluing paper flowers onto a folded blank card, crayons scattered, seen from above, bright morning light

Muốn con tự làm thiệp và tự nói lời cảm ơn, cha mẹ chỉ làm ba việc: hỏi để con nhớ ra một chuyện với cô hay với ông bà, chuẩn bị đồ dùng, và giữ nguyên những gì con làm ra, kể cả nét vẽ lệch hay câu chữ ngô nghê. Người lớn không viết hộ, không sửa lại cho đẹp, không khen chê hay so tấm thiệp của con với ai.

Một tấm thiệp vụng mà là của chính con mang theo điều cô giáo và ông bà quý nhất: con đã tự nghĩ tới họ. Phần dưới gợi ý theo độ tuổi, các câu hỏi gợi chuyện, các bước làm cùng con, việc nên và không nên của người lớn, và cách tập cho con nói một câu cảm ơn thành tiếng.

Vì sao nên để con tự làm, dù vụng

Nhiều phụ huynh mua thiệp đẹp rồi cầm tay con viết, hoặc viết sẵn cho con chép. Thiệp sạch, chữ thẳng, nhưng cô giáo nhìn là biết. Cô dạy ba mươi đứa trẻ, cô thuộc nét chữ, thuộc cách vẽ của từng đứa. Thứ làm cô nhớ là bông hoa năm cánh không đều mà bé Na vẽ, là câu “cô ơi con thích cô buộc tóc” viết sai chính tả.

Với con, tự làm là lần tập đầu tiên của lòng biết ơn. Con học rằng cảm ơn bắt đầu từ việc nhớ một người đã làm gì cho mình, không phải từ tấm thiệp mua sẵn. Bài học đó không nằm ở sản phẩm cuối cùng mà ở mười lăm phút con ngồi nghĩ về cô.

Tự làm cũng giúp con không bị áp lực. Khi người lớn sửa, con hiểu ngầm rằng thiệp của mình chưa đủ tốt, lần sau con ngại làm. Khi người lớn giữ nguyên, con hiểu điều mình làm là quý, và năm sau tự hỏi: “Năm nay mình làm thiệp cho cô không mẹ?”

Vai của cha mẹ, vì thế, là người phụ việc: chuẩn bị đồ, giữ kéo cho trẻ nhỏ, đánh vần một chữ khi con hỏi. Không phải người làm chính.

Theo độ tuổi: con tự làm được tới đâu

Mỗi độ tuổi có phần con tự làm được và phần người lớn phụ. Đây là gợi ý, mỗi bé một khác, không cần so với bạn cùng lớp:

Độ tuổiCon tự làmNgười lớn phụLời cảm ơn kiểu gì
3 đến 4 tuổiTô màu, dán sticker, in dấu tayGấp thiệp, viết lời con đọc raMột câu con nói, người lớn ghi đúng nguyên văn
5 tuổiVẽ hình, dán hoa giấy, tập viết tên mìnhCắt giấy, ghi lời con nóiCon nói một hai câu, ký tên bằng nét của con
6 đến 7 tuổiVẽ, viết một câu ngắn, ký tênĐánh vần chữ khó khi con hỏiCon tự viết, sai chính tả cứ để
8 đến 9 tuổiTự lên ý, tự viết ba bốn câuGợi chuyện, chuẩn bị đồCon viết theo khung gọi tên, chuyện, lời chúc
10 đến 11 tuổiLàm trọn, có thể làm thiệp gấp mởChỉ hỏi con cần gìCon tự viết, cha mẹ không đọc trước nếu con không muốn

Với bé chưa biết viết, lời người lớn ghi lại phải đúng y như con nói, kể cả câu cụt. Thêm một dòng nhỏ Lời con đọc, mẹ ghi để cô biết đây là lời của bé chứ không phải của phụ huynh.

Câu hỏi gợi chuyện để con tự nghĩ ra lời

Đừng hỏi “con muốn chúc cô gì?”, câu hỏi đó trẻ chỉ trả lời được bằng những câu nghe từ người lớn. Hỏi về chuyện cụ thể, con sẽ có lời của riêng mình:

  • Ở lớp, cô hay làm gì mà con thích nhất?
  • Hôm nào con buồn hay bị ngã, cô làm gì?
  • Cô hay nói câu gì với cả lớp? Con bắt chước giọng cô được không?
  • Cô dạy con làm được cái gì mà trước đây con chưa biết?
  • Với ông bà: ông hay chơi trò gì với con? Bà nấu món gì con thích?
  • Nếu được tặng cô một điều ước, con ước gì cho cô?

Ghi lại nguyên văn câu trả lời của con lên giấy nháp. Thường chỉ sau ba câu hỏi đã có một câu dùng được, như Cô ơi, cảm ơn cô dạy con buộc dây giày hay Bà ơi, con thích canh bí của bà nhất. Câu ấy chính là lời trên thiệp. Đừng nâng cấp nó thành Con kính chúc cô, sự ngộ nghĩnh của trẻ là thứ người nhận mong được đọc.

Làm thiệp cùng con: các bước gọn trong một buổi tối

Chuẩn bị trước để con không phải chờ, trẻ nhỏ mất hứng rất nhanh:

  1. Bày sẵn trên bàn hoặc sàn: giấy bìa màu gấp đôi, bút sáp, keo dán, hoa giấy hay lá khô nhặt ở sân, khăn lau tay.
  2. Trò chuyện vài phút bằng các câu hỏi gợi chuyện, ghi lại lời con nói.
  3. Con trang trí mặt ngoài trước, tự chọn màu, tự chọn hình. Người lớn chỉ giữ giấy cho khỏi trượt.
  4. Con viết hoặc đọc lời bên trong. Bé lớn tự viết, bé nhỏ đọc để người lớn ghi.
  5. Con ký tên bằng nét của mình, hoặc in dấu tay nếu chưa viết được tên.
  6. Để thiệp khô qua đêm, sáng hôm sau con tự cầm đi tặng.

Cả buổi nên gói trong ba mươi đến bốn mươi phút. Con muốn dừng giữa chừng thì cứ dừng, mai làm tiếp. Không cần thiệp hoàn hảo trong một lần, cũng không cần mỗi năm một kiểu cầu kỳ hơn năm trước.

Việc người lớn nên và không nên làm

Những việc dễ làm theo thói quen nhưng làm con bớt hứng, kèm việc nên làm thay:

NênKhông nên
Khen việc con đã nghĩ tới cô: Con nhớ cô buộc dây giày cho con à, cô sẽ vui lắm.Khen chê sản phẩm, kiểu Đẹp quá, mười điểm hay Vẽ xấu thế
Giữ nguyên chữ sai chính tả, nét vẽ lệchTẩy đi viết lại cho đẹp, hoặc vẽ đè lên
Để mỗi con làm thiệp theo ý mìnhSo thiệp của con với anh chị, với bạn cùng lớp
Nói với con: thiệp tặng là để cô biết con nhớ côNói: thiệp đẹp thì cô mới quý con
Làm cùng một tấm thiệp của mình cho ông bà, cho con thấy người lớn cũng làmChụp ảnh thiệp của con đăng lên mạng để so sánh hay xin bình chọn

Cô giáo và ông bà không xếp hạng thiệp, nên ở nhà cũng không. Nếu lớp có hoạt động làm thiệp, cha mẹ nhắc con đây là món quà, không phải bài thi, và không có thiệp nào thắng thiệp nào.

Tập cho con nói một câu cảm ơn thành tiếng

Trao thiệp mà không nói gì cũng được, nhưng nếu con nói được một câu thì món quà trọn vẹn hơn. Cách tập dễ nhất là chơi đóng vai ở nhà: bố làm cô giáo, con cầm thiệp tặng. Con nói Con tặng cô, cảm ơn cô dạy con buộc dây giày. Bố đóng vai cô, nhận thiệp và cảm ơn lại. Chơi hai ba lần, con quen.

Câu cho trẻ nên rất ngắn, một ý. Trẻ mầm non nói được Con tặng cô ạ là đủ. Trẻ tiểu học thêm một chuyện: Con cảm ơn cô hôm con bị đau bụng cô cho con nằm nghỉ. Không dạy con học thuộc lời chúc dài, đến lúc tặng con quên, con buồn.

Với ông bà, dạy con nói khi trao tận tay, nhìn ông bà, hai tay đưa thiệp. Hai tay đưa là phép lịch sự của người Việt khi trao cho người lớn, con học một lần là nhớ.

Nếu con ngại, không ép. Con đặt thiệp lên bàn cô rồi chạy đi cũng là một cách cảm ơn của trẻ. Cô hiểu. Lần sau, khi đã quen, con sẽ tự nói. Cha mẹ có thể kể lại cho con nghe phản ứng của cô hay của bà khi nhận thiệp, để con thấy việc mình làm đã đến được người nhận.

Lời trẻ tự nói: vài ví dụ giữ nguyên chất trẻ con

Những câu dưới đây là ví dụ giả định về kiểu lời trẻ hay nói khi được hỏi đúng câu. Không dùng để con chép, chỉ để cha mẹ thấy lời thật của trẻ trông như thế nào và yên tâm giữ nguyên:

  • Bé bốn tuổi, mẹ ghi: Cô ơi con thương cô, cô hát hay hơn cái loa.
  • Bé năm tuổi, mẹ ghi: Cảm ơn cô cho con ngồi gần cửa sổ để con nhìn con chim.
  • Bé sáu tuổi tự viết: Cô Mai ơi, con cảm ơn cô dạy con viết chữ b. Chữ b của con giờ không bị ngược nữa.
  • Bé bảy tuổi tự viết cho bà: Bà ơi, con cảm ơn bà kể chuyện con cáo mỗi tối. Bà kể lại lần nữa nha.
  • Bé chín tuổi tự viết: Thầy Bình ơi, hôm con làm rơi vỡ cái lọ ở phòng thí nghiệm, thầy bảo không sao, chỉ cần con không đứt tay. Con cảm ơn thầy. Chúc thầy năm nay không ai làm vỡ lọ nữa.
  • Bé mười tuổi tự viết cho ông: Ông ơi, cảm ơn ông dạy cháu đi xe đạp ở sân đình. Cháu đạp được một vòng không chống chân rồi đó ông.

Để ý, không câu nào có “kính chúc”, “công ơn” hay “sức khỏe dồi dào”. Trẻ cảm ơn bằng chuyện, đúng kiểu mà người lớn phải tập mãi mới viết được. Cha mẹ chỉ cần ghi lại cho trung thực.

Thiệp cho ông bà khác thiệp cho cô ở chỗ nào

Ông bà nhận thiệp của cháu ít hơn cô giáo nhận thiệp của học trò, nên mỗi tấm thường được giữ rất kỹ, có khi dựng trong tủ kính hay kẹp trong cuốn sổ nhiều năm. Vì thế thiệp cho ông bà nên bền: giấy bìa dày, keo dán chắc, tránh kim tuyến rơi vãi.

Ông bà mắt kém, nên lời trong thiệp cần chữ to. Với bé chưa viết được, người lớn ghi lời bằng chữ in đậm, cỡ gấp đôi bình thường. Bé lớn tự viết thì nhắc con viết to, thưa dòng.

Cách trao cũng khác. Ở trường, con trao thiệp nhanh trong giờ ra chơi. Ở nhà ông bà, nên có một khoảnh khắc riêng: cả nhà ngồi, con đứng trước ông bà, hai tay đưa thiệp và nói câu đã tập. Ông bà thường muốn con đọc to lời trong thiệp, nên tập cho con đọc trước một lần.

Nếu ông bà ở xa, con làm thiệp rồi chụp ảnh gửi trước qua điện thoại, thiệp thật gửi theo đường bưu điện hoặc để dành đến lúc về quê. Gọi video lúc ông bà mở thiệp là một khoảnh khắc nhiều gia đình nhớ mãi.

Câu hỏi thường gặp

Con chưa biết viết thì làm thiệp tặng cô thế nào?

Con trang trí bằng tô màu, dán hình, in dấu tay. Cha mẹ hỏi con muốn nói gì với cô rồi ghi đúng nguyên văn vào thiệp, thêm dòng nhỏ lời con đọc, mẹ ghi. Con ký bằng nét gạch hoặc dấu tay của mình.

Con viết sai chính tả trên thiệp có nên sửa không?

Không nên sửa trên thiệp. Cô giáo biết con đang tập viết và thường còn quý chữ sai của con hơn chữ đúng do người lớn chép. Nếu muốn, sau đó cha mẹ nhẹ nhàng chỉ cách viết đúng trên giấy khác, tách khỏi tấm thiệp.

Con không muốn làm thiệp thì có nên ép không?

Không nên ép. Hỏi con có muốn tặng cô thứ khác không, như một bức vẽ, một bông hoa hái ở vườn, hay chỉ một câu nói. Lòng biết ơn không cần một hình thức cố định. Ép con làm dễ khiến con ghét dịp này.

Có nên mua thêm quà kèm thiệp con làm không?

Thiệp con tự làm đã là món quà đủ ý nghĩa. Nếu muốn, kèm một bó hoa nhỏ hay vài bông hoa con tự chọn. Tránh để quà của người lớn che mất tấm thiệp của con, vì cô sẽ chú ý thứ đắt tiền hơn thứ con làm.

Anh em trong nhà làm chung một thiệp hay mỗi đứa một thiệp?

Tặng cùng một người như ông bà thì làm chung được, mỗi đứa một góc, một câu, một nét ký. Tặng cô giáo riêng của từng đứa thì mỗi đứa một thiệp. Không so thiệp của anh với em, mỗi tấm có cái riêng.

Làm sao để con nhớ cảm ơn cả những ngày không có lễ?

Cha mẹ làm trước cho con thấy, như nói cảm ơn bà khi bà nấu cơm, cảm ơn chú bảo vệ khi mở cổng. Thỉnh thoảng hỏi con hôm nay ai giúp con việc gì. Thói quen nhỏ hằng ngày dạy lòng biết ơn tốt hơn một dịp lễ mỗi năm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138